Βιβλίο: Ποιος ασχολείται τελικά με την ουσία του;

BooksNN

Της  Άννας Ρέμπελου --

Την στιγμή που η Εθνική Βιβλιοθήκη της Νορβηγίας ανακοίνωνε ότι περισσότερα από 135.000 βιβλία περνάνε σε on-line σύστημα με σκοπό την δωρεάν διαδικτυακή πρόσβαση σε αυτά –ακόμα και σε εκείνα που εμπίπτουν στον νόμο περί πνευματικής ιδιοκτησίας, η οποία στη Νορβηγία λήγει 70 έτη μετά το θάνατο του συγγραφέα – στην Ελλάδα ξεσπούσε μέγας καβγάς για την τιμή του βιβλίου. Για την ακρίβεια, αυτός ο καβγάς συνεχίζεται και φουντώνει καθώς το υπουργείο Ανάπτυξης προτίθεται να καταργήσει τον νόμο περί ενιαίας τιμής του βιβλίου που είχε περάσει το 1997. Στην κοινή συνέντευξη Τύπου όλων των συνδικαλιστικών συλλόγων εκδοτών και συγγραφέων που έγινε για να εκφραστεί η ανησυχία τους σε μια τέτοια προοπτική και στην οποία βρέθηκα πριν λίγες ημέρες, οι εντυπώσεις ήταν ανάμεικτες. Η αλήθεια είναι ότι στο τέλος έφυγα βαθιά προβληματισμένη και θα έλεγα απογοητευμένη.

Εκπρόσωπος θρυλικού βιβλιοπωλείου του κέντρου της Αθήνας που τόλμησε να αποκαλύψει τα μελανά σημεία της αγοράς του βιβλίου που χρίζουν άμεσης αντιμετώπισης και που είναι ουκ ολίγα (857 δυσλειτουργίες), δέχθηκε αμέσως επίθεση από τους εκδότες. Όλοι φώναζαν για το τι θα απογίνουν τα μικρά βιβλιοπωλεία που δεν θα αντέξουν στον ανταγωνισμό των μεγάλων αλυσίδων και το πώς η κατάργηση του νόμου περί ενιαίας τιμής βιβλίου*, θα οδηγήσει στο σβήσιμο των ποιοτικών εκδόσεων. Οι φόβοι αυτοί είναι υπαρκτοί και κανείς δεν μπορεί να τους αποκλείσει. Ωστόσο, πρέπει να πω ότι δεν ένιωσα την ίδια αγωνία από μέρους τους για αυτό το μικρό βιβλιόφιλο κοινό που πλέον με πολύ κόπο συνεχίζει να αγοράζει βιβλία. Για τους ανέργους που αγαπούν το βιβλίο αλλά που δεν μπορούν να το αγοράσουν πια, ούτε έχουν ευκαιρία να το αποκτήσουν έστω σε μια πραγματικά φθηνή τιμή.

Δεν άκουσα κουβέντα για το πώς θα κάνουμε τις νέες γενιές και ακόμα περισσότερους ανθρώπους να ενδιαφερθούν για το βιβλίο. Και ναι, ακόμα και για το ποιοτικό βιβλίο. Δεν άκουσα για καμπάνιες ώστε να μεγαλώσει η πίτα της αγοράς του βιβλίου. Δεν άκουσα τίποτα για τα ηλεκτρονικά βιβλία και με έκπληξη πληροφορήθηκα για τις συμφωνίες πίσω από κλειστές πόρτες για κρυφές εκπτώσεις προς μέσα μαζικής ενημέρωσης που προσφέρουν βιβλία και για τις σχεδόν άμεσες επανεκδόσεις που σκοπό έχουν να μην πέφτουν οι τιμές των καλών βιβλίων. Ναι, είμαι αφελής. Θα μου πείτε: «Μα που ζεις;». Ζω, λοιπόν, στην Ελλάδα και το δικό μου συμπέρασμα είναι ότι η παντελής έλλειψη σαφούς πολιτικής για το βιβλίο και τον πολιτισμό, οδηγεί σε όλα τα παραπάνω. Δηλαδή, στις καταχρήσεις και παρερμηνείες των όποιων νόμων ισχύουν.

Το νορβηγικό σχέδιο

Στενός μου φίλος-φιλόλογος, ο οποίος μου έστειλε την είδηση για τη Νορβηγία, έγραφε στον τίτλο του ηλεκτρονικού του μηνύματος : «Όνειρο θερινής νυκτός για εμάς…». Και μπορεί να νιώσετε άβολα και εσείς, αλλά πρέπει να σας πω για το νορβηγικό εγχείρημα με μιαν ελπίδα μήπως ακούσει κανείς… Το καινοτόμο, λοιπόν, νορβηγικό σύστημα με την δωρεάν ηλεκτρονική πρόσβαση σε όλα τα βιβλία, σαφώς και θα διασφαλίζει εκδότες και συγγραφείς αφού η ψηφιοποίηση των βιβλίων θα γίνει με την συγκατάθεση των κατόχων των πνευματικών δικαιωμάτων, ενώ θα περιλαμβάνονται και μεταφράσεις ξένων βιβλίων.

Η Εθνική Βιβλιοθήκη της χώρας υπέγραψε συμφωνία με την Kopinor , μια ομάδα που εκπροσωπεί μεγάλους συγγραφείς και εκδότες με 22 οργανώσεις- μέλη, και θα πληρώνει ένα προκαθορισμένο ποσό. Η Kopinor θα είναι υπεύθυνη για τη διανομή των δικαιωμάτων εκμετάλλευσης μεταξύ των μελών της. Να σημειωθεί ότι μέχρι στιγμής οι πωλήσεις στα φινλανδικά βιβλιοπωλεία δεν φαίνεται να έχουν επηρεαστεί από το έργο. Αντιθέτως, κάποια έργα εξαντλημένα, «έχουν μια δεύτερη ζωή». Περισσότερα από 115.000 βιβλία έχουν ήδη διαβαστεί σε απευθείας σύνδεση . Οι Νορβηγοί πιστεύουν ότι η καινοτομία αυτή προφυλάσσει πολλά βιβλία από το να εξαφανιστούν ή να πέσουν σε λήθη. Εκτιμούν δε, ότι με την ψηφιοποίηση ένα μπεστ σέλερ και ένα άγνωστο βιβλίο έχουν τις ίδιες ευκαιρίες.

Βεβαίως, πρέπει να τονιστεί ότι οι προσπάθειες για δωρεάν ψηφιακές βιβλιοθήκες σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν συχνά μείνει στάσιμες εξαιτίας των πολύπλοκων συζητήσεων περί των πνευματικών δικαιωμάτων. Για την Ελλάδα και το «καυτό» θέμα περί πνευματικών δικαιωμάτων, ο κορυφαίος ποιητής Τίτος Πατρίκιος λέει χαρακτηριστικά: «Όλοι όσοι γράφουμε, γράφουμε τζαμπατζίδικα. Όταν μας καλούν στα ΜΜΕ νομίζουν ότι μας κάνουν χάρη. Διαφήμιση. Αλλά ευθύνες υπάρχουν σε όλο το πλαίσιο του χώρου του βιβλίου».

Ο Νιγηριανός

Και ενώ ο χώρος του βιβλίου βρίσκεται σε κρίσιμο μεταίχμιο στην χώρα μας, ένας Νιγηριανός ονόματι Σαμ Τσέκβας, λάτρης της ελληνικής γραμματείας, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για το ελληνικό πνεύμα. Ο Τσέκβας, ο οποίος έχει ανοίξει το πρώτο και ίσως μοναδικό ελληνικό βιβλιοπωλείο στη Νέα Υόρκη, στην 4 λεπτών συνέντευξή του που υπάρχει στο youtube ( https://www.youtube.com/watch?v=qmj21RVLvTc ) υπογραμμίζει ότι «πρέπει η Ελλάδα να έχει ένα ινστιτούτο όπου όποιος θέλει να μάθει ελληνικά, όποιος θέλει να βρει ένα βιβλίο για την Ελλάδα, να διαβάσει ένα ελληνικό έργο, αυτό να είναι το μέρος του». Ο ίδιος παραδέχεται ότι την μεγαλύτερη ντροπή ένιωσε όταν τρεις νεαρές Αμερικανίδες ήρθαν μια μέρα στο μαγαζί του και του ζήτησαν Παπαδιαμάντη αλλά αυτός δεν μπορούσε να τις εξυπηρετήσει.

*Βάσει του νόμου της ενιαίας τιμής του βιβλίου, η λιανική τιμή πώλησης κάθε νέου βιβλίου καθορίζεται από τον εκδότη και ο βιβλιοπώλης δεν δικαιούται να κάνει έκπτωση στο κοινό μεγαλύτερη από 10% για δύο χρόνια από την τελευταία έκδοση του κάθε βιβλίου. Μετά τα δύο χρόνια η λιανική τιμή απελευθερώνεται.

 

Τι χρώμα είναι το μολύβι σου;

 pencilsNN

 

Της Άννας Ρέμπελου -- 

Μολύβια… Τα αγαπημένα των παιδιών, των σχεδιαστών, των συγγραφέων, των αρχιτεκτόνων, των καλλιτεχνών και όχι μόνον. Με ένα μολύβι μπορείς να κάνεις αριστουργήματα. Να αποτυπώσεις πάνω σε ένα χαρτί ιδέες θαυμαστές. Να δημιουργήσεις πράγματα μοναδικά.

Και ναι… Το σημαντικότερο όλων. Να κάνεις λάθη. Λάθη πολλά και αμέσως μετά να τα διορθώσεις. Με μια γόμα. Έτσι απλά. Μπορείς, ακόμα, να στερεώσεις ψηλά τα μαλλιά σου γιατί δεν βρίσκεις το κοκαλάκι σου, να κάνεις το μολύβι σου σελιδοδείκτη για να βρίσκεις άμεσα το σημείο στο οποίο σταμάτησες την ανάγνωσή σου και να μετριάσεις το άγχος ή την αμηχανία σου δαγκώνοντάς το (μην μου πείτε ότι δεν το έχετε κάνει ποτέ…) η παίζοντάς το στα δάχτυλα, όπως ο γνωστός Αμερικανός παρουσιαστής της τηλεόρασης, Τζον Κάρσον.

Είναι φθηνό, αξιόπιστο και βολικό. Σε ειδική έρευνα του περιοδικού Forbes πριν μερικά χρόνια, το μολύβι αναγνωρίσθηκε ως ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία όλων των εποχών, καταλαμβάνοντας την τέταρτη θέση μετά το μαχαίρι (1η θέση), τον άβακα και την πυξίδα. «Η γραφή είναι μια από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις στην ανθρώπινη ιστορία. Αλλά η ευκολία του να γράφεις, κυρίως χάρη στο μολύβι, είναι που οδήγησε στην μαζική εκπαίδευση αλλά και την ευρεία διάδοση της λογοτεχνίας» επισημαίνεται στο σχετικό άρθρο του περιοδικού.

Συνήθως, τα μολύβια είναι μαύρα ή κίτρινα. Μάλιστα, ειδικά το κίτρινο χρώμα δεν είναι διόλου τυχαίο. Τα μολύβια βάφονται κίτρινα από το 1890. Οι Αμερικανοί κατασκευαστές μολυβιών ήθελαν με κάποιο τρόπο να δείξουν στους πελάτες τους ότι τα μολύβια τους περιείχαν κινεζικό γραφίτη, που εκείνη την εποχή θεωρούνταν ο καλύτερος στον κόσμο. Στην Κίνα, το κίτρινο χρώμα συνδέεται με την αριστοκρατία και τον σεβασμό.

Έτσι, λοιπόν, άρχισαν να βάφουν τα μολύβια τους κίτρινα δείχνοντας την αριστοκρατική κινεζική καταγωγή τους και, φυσικά, την ποιότητά τους. Ωστόσο, σύμφωνα με την εκδοχή του Χένρι Πετρόσκι για την ιστορία του μολυβιού, τα κίτρινα μολύβια κατασκευάστηκαν πρώτη φορά στην Ευρώπη από ουγγρική εταιρεία και πήραν το όνομα Koh-I-Noor, από το διάσημο κίτρινο διαμάντι. Επρόκειτο για υψηλής ποιότητος μολύβια που προορίζονταν να είναι τα ακριβότερα και τα καλύτερα στον κόσμο. Από εκεί και μετά, ακολούθησαν και οι υπόλοιποι.  

Είτε έτσι, είτε αλλιώς, αυτό δεν έχει και τόσο μεγάλη σημασία σήμερα, καθώς σε κάθε χώρα επικράτησε και ένα συγκεκριμένο χρώμα μολυβιού. Στην Γερμανία και τη Βραζιλία, για παράδειγμα, τα περισσότερα μολύβια είναι πράσινα. Στην Αυστραλία τα μολύβια είναι κόκκινα με μαύρες ρίγες και στις χώρες της νότιας Ευρώπης –μεταξύ αυτών και η Ελλάδα- προτιμούνται κυρίως τα σκούρα κόκκινα ή μαύρα μολύβια με κίτρινες ρίγες. Στις ΗΠΑ τα μολύβια εξακολουθούν να είναι κίτρινα.

«Μικρή ουρά»

Ένα αρχέτυπο μολυβιού είχε αναπτυχθεί στην αρχαία Ρώμη και έμοιαζε μάλλον με στυλό, αφού επρόκειτο για ένα μεταλλικό καλαμάκι (συνήθως μόλυβδος) που το χρησιμοποιούσαν για να χαράζουν πάνω στους πάπυρους. Αυτό το είδος μολυβιού χρησιμοποιούνταν ευρέως και από τους αρχαίους Αιγύπτιους. Στην συνέχεια, όμως, και για εκατοντάδες χρόνια, επικράτησαν οι πένες και τα πινέλα στην γραφή. Έως ότου, το 1954, ανακαλύφθηκαν τεράστια αποθέματα γραφίτη στο Borrowdale της Αγγλίας. Οι ντόπιοι χρησιμοποιούσαν τον γραφίτη για να μαρκάρουν τα πρόβατα μέχρι που σύντομα ανακάλυψαν ότι μπορούσαν να τον κόψουν σε μπαστουνάκια και, έτσι, να τον έχουν παντού μαζί τους. Στην αγγλική γλώσσα το μολύβι ονομάζεται pencil και προέρχεται από την λατινική ρίζα pencillus που σημαίνει «μικρή ουρά».

Οι επιστήμονες εκείνης της εποχής θεωρούσαν ότι ο γραφίτης ήταν μια μορφή μόλυβδου (εξ’ ου και μολύβι). Ωστόσο, ο γραφίτης είναι πιο μαλακός και εύθρυπτος. Κάποια στιγμή, Ιταλοί τεχνίτες σκέφθηκαν να φτιάξουν μπαστουνάκια από άγριο κυπαρίσσι και να τα γεμίσουν με γραφίτη. Αργότερα, τελειοποιώντας την τεχνική τους, έφτιαχναν δύο ίδια ξύλινα κομμάτια, περιτριγύριζαν με αυτά τον γραφίτη και τα κολλούσαν μεταξύ τους με κόλλα.
Το 1662 πραγματοποιήθηκε η πρώτη μαζική παραγωγή μολυβιών στην Νυρεμβέργη της Γερμανίας, ενώ το 1795 ο Γάλλος χημικός Νικολά Κοντέ ανακάλυψε μια νέα τεχνική κατασκευής μυτών μολυβιών από γραφίτη σε σκόνη. Το 1770 ο Άγγλος μηχανικός Έντουαρτ Νέιμ δημιούργησε και άρχισε να πουλά τις πρώτες λαστιχένιες γόμες.

Στην αρχή, τα μολύβια ήταν κυλινδρικά. Αλλά, έτσι, γλιστρούσαν εύκολα πάνω σε λείες επιφάνειες. Η επινόηση της ιστορικής γερμανικής εταιρείας κατασκευής μολυβιών Faber-Castell να κάνει τα μολύβια πολυγωνικά τους έδωσε ακόμα μεγαλύτερη πρακτικότητα και, φυσικά, την τελική τους μορφή που διατηρούν έως σήμερα.


Οκτώ πράγματα που δεν ξέρατε για τα μολύβια

1. Ο Αμερικανός εφευρέτης Τόμας Έντισον έκανε ειδικές παραγγελίες μολυβιών. Τα ήθελε πιο χοντρά από τα κανονικά μολύβια και χρησιμοποιούσε πιο μαλακό γραφίτη.

2. Ο συγγραφέας Τζον Στάινμπακ ξεκινούσε την κάθε ημέρα του με 24 φρεσκοξυσμένα μολύβια. Λέγεται ότι ο Αμερικανός συγγραφέας χρησιμοποιούσε 60 μολύβια την ημέρα όταν έγραφε τα «Σταφύλια της Οργής».

3. Ο Γκάντι συνήθιζε να γράφει πολλές επιστολές. Μια μέρα ένας διάσημος Ινδός συγγραφέας τον είδε να γράφει με ένα μικροσκοπικό μολύβι και του πρόσφερε αμέσως ένα μεγαλύτερο από το πορτοφόλι του. Ο Γκάντι αρνήθηκε ευγενικά. Την επόμενη ημέρα ο ίδιος συγγραφέας τον είδε να ψάχνει το μικροσκοπικό μολυβάκι και αμέσως του πρόσφερε ξανά ένα καινούργιο μολύβι λέγοντάς του: «Έτσι και αλλιώς ήταν πολύ μικρό». «Μα μου το είχε δώσει ένα παιδί αυτό το μικρό μολυβάκι» απάντησε, και συνέχισε να ψάχνει.

4. Ο διάσημος παρουσιαστής της αμερικανικής τηλεόρασης Τζόνι Κάρσον έπαιζε κατά την διάρκεια των σόου του συνεχώς ένα μολύβι στα χέρια του. Για να μην προκαλέσει κανένα ατύχημα τα μολύβια του είχαν και στις δύο άκρες γόμες.

5. Οι Βρετανοί και οι Γερμανοί είχαν απαγορεύσει την τροφοδότηση των Γάλλων με μολύβια κατά τους Ναπολεόντιους Πολέμους.

6. Ο Βενιαμίν Φρανκλίνος διαφήμιζε την πώληση μολυβιών στην εφημερίδα του Pennsylvania Gazette το 1729.

7. Κάθε χρόνο κατασκευάζονται 15 με 20 δισεκατομμύρια μολύβια –τα μισά από αυτά στην Κίνα- και οι πωλήσεις τους ανθούν κυρίως στον αναπτυσσόμενο κόσμο.

8. Ο Αντόν Βόλφαγκ βον Φάμπερ Καστέλ, πρώην τραπεζίτης επενδύσεων και το όγδοο μέλος της ιστορικής οικογένειας που διοικεί τον γερμανικό κολοσσό Faber-Castell, δηλώνει ότι ακόμα γράφει με ένα μολύβι του 1890 ή του 1895 που αγόρασε από έναν ντίλερ αντικών. Όπως τονίζει, «μετά από όλα αυτά τα χρόνια γράφει τέλεια. Αυτό είναι το πιο φανταστικό πράγμα με το μολύβι».

pencils clipart

Λίγα λόγια για τα παιχνίδια

karyothrafstes

Μαρία Κοτοπούλη --

Σύµφυτο µε το παιδί, στο οποίο οφείλει και τ’ όνοµά του, είναι το παιγνίδι. Το παιγνίδι του ανθρώπου ή εκείνο του θεού Ερµή, του αγγελιοφόρου του Διός, που παίζει µε το καύκαλο και φτιάχνει τη Λύρα κι άλλοτε λυγίζει το σπάρτο και δηµιουργεί το Ο [όµικρον] ; Ίσως ένα από τα αρχαιότερα παιγνίδια στον κόσµο να είναι ο γνωστός κώνος του Οµήρου. Αλλά εικάζεται ότι και οι φαγεντιανοί οικίσκοι της Κνωσού συµπεριλαµβάνονταν στα παιγνίδια. Τους δε χαρταετούς, αν και γνωστούς στους Αρχαίους Έλληνες, τους φέρνουν στη Δύση από την Ανατολή.

Read more: Λίγα λόγια για τα παιχνίδια

ΠΑΙΧΝΙΔΟΛΕΞΟ: Νεοελληνική Γλώσσα

ΝεοελληνικήΓλωσσαNN

 

Σταματία Σοφίου -- 

Η ελληνική γλώσσα αποκαλύπτει πτυχές της πλαστικότητάς της και της πλούσιας παραγωγής της με την αρμονική συνύπαρξη της λόγιας και της δημοτικής γλώσσας.

                          Λόγια                                         Δημοτική

                             Άρτος                                           ψωμί        

                             Οίνος                                           κρασί

                              Ύδωρ                                           νερό

                               Οίκος                                           σπίτι

Άρτος < άρτος (ήδη ομηρικό) <a-to-po-quo (μυκηναϊκό συνθετικό ):αρτόποπος =                  

   Φούρναρης, ψήστης ψωμιού.

     Συνθετικά: αρτοβιομηχανία, αρτοποιείο, αρτοπώλης, αρτοκλασία, κ.ά.

     Εκφράσεις: Ο επιούσιος άρτος

                           Άρτος και θεάματα

Ψωμί < ψωμίον < ψωμός : μπουκιά, κομμάτι σάρκας (αρχικά ), κομμάτι άρτου ( αργότερα).

           Η λέξη «ψωμός» συναντάται στον Όμηρο –Οδ. Ι 374 - :

           Ψωμοί τ’ανδρομέοι = κομμάτια ανθρώπινης σάρκας. Αναφέρεται στο γεύμα του ανθρωποφάγου κύκλωπα Πολύφημου.

Αργότερα δηλώνει γενικότερα «κομμάτι κρέας τροφής». Από την ελληνιστική εποχή συνδέεται με τον «άρτο» ως τη βασική τροφή.

Εκφράσεις : έφαγε τα ψωμιά του.

Οίνος <οίνος <wo-no (μυκην.) = Fοινος

         Η αρχική μορφή της ελληνικής λέξης ήταν Fοινος, το δίγαμμα F εξηγεί τις ομόρριζες λέξεις άλλων γλωσσών :

Λατινικά -> vinum

Ιταλικά   ->vino

Γαλλικά   -> vin

Γερμανικά -> wein

Αγγλικά   -> wine

Ο οίνος συνδέεται με τη λατρεία του θεού Διονύσου, όπως και η αμπελουργία για την οποία οι Αρχαίοι πίστευαν ότι τη δίδαξε στους ανθρώπους ο θεός Διόνυσος.

Συνθετικά : οινοποσία, οινοπότης, οινοχόος, οινοβιομηχανία, οινόμετρο, οινοπαραγωγός,

                       Κ.ά.

Εκφράσεις :   οίνος ευφραίνει καρδίαν

Κρασί <κρασίν <κρασίον/ κράσιον < κράσις : ανάμειξη.

Οι αρχαίοι Έλληνες αραίωναν με νερό τον οίνο που έπιναν. Η ανάμειξη αυτή ονομαζόταν κράσις < (ρήμα) κεράννυμι :αναμειγνύω. Η ανάμειξη του οίνου γινόταν σ’ένα σκεύος που ονομαζόταν «κρατήρας». Από το ρήμα «κεράννυμι» προέρχεται η λέξη «κέρασμα» : ανάμειξη -> μείγμα οίνου με νερό για να προσφερθεί στους προσκεκλημένους. Ο οίνος που δεν αραιωνόταν με νερό, ονομαζόταν «άκρατος», ενώ αυτός που αραιωνόταν «κεκραμένος».

Συνθετικά : κρασοκανάτα, κρασοκατάνυξη, κρασοπατέρας, κρασοπότηρο, κ.ά.

Εκφράσεις : βάλε νερό στο κρασί σου.

Ύδωρ <ύδωρ <υδ- < Ι.Ε. ud- :νερό.

Αγγλικά -> water

Γερμανικά -> wasser

Συνθετικά : υδρία, υδρεύω, υδαταποθήκη, υδατάνθρακας , κ.ά.

                       Υδρωπικία : παθολογική συσσώρευση υγρού στο σώμα.

Εκφράσεις : «γη και ύδωρ»,ζήτησε ο Ξέρξης από τον Λεωνίδα της Σπάρτης.

                       Βαρύ ύδωρ , χημικό στοιχείο.

Νερό < νερόν < νηρόν < νεαρό

Το επίθετο νηρός < νεαρός, αρχικά αναφερόταν σε ψάρια. Αλλά η έκφραση «νηρόν ύδωρ» το περιόρισε στην έννοια του νερού.

Συνθετικά : νερουλός, νερουλάς, νερώνω, νερομπογιά, νεροχύτης, νερομπούλι,      

                    Νερόμυλος, κ.ά.

Εκφράσεις : το αίμα νερό δεν γίνεται.

Οίκος < οίκος / Fοικος < Ι.Ε. weik- σπίτι, κατοικία.

Η αρχαία λέξη «οίκος» δήλωνε τόσο το «τόπο κατοικίας» όσο και την «οικογένεια» με την ευρύτερη έννοια της «γενιάς», της «φυλής». Η λέξη «οικία» από την αρχαία εποχή είχε περιορισμένη σημασία : κτίσμα, κτήριο κατοικίας, σπίτι.

Συνθετικά : οικιστής, οίκημα, οικοδεσπότης, οικόσιτος, οικόσημο, οικοτουρισμός, συνοικία, παροικία, αποικία, διοικώ, κατοικώ, συγκατοικώ, οικουμένη, κ.ά.

Εκφράσεις : εκδοτικός οίκος, οίκος μόδας, βασιλικός οίκος, Λευκός οίκος.

                       Τα εν οίκω μη εν δήμω.

Σπίτι < σπίτιν < οσπίτιον < hospitium :ξενώνας < hospes- itις : ξένος.

Η πορεία των λατινικών λέξεων hospes και hospitium άφησε τα ίχνη τους και στις άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες, εκτός από την ελληνική.

Hospitalis > hospitalia : δωμάτιαξένων > hospitale >πανδοχείο

                 Hospitale >ostel / hostel > hôtel (γαλλικά)

                                                               > hostel / hotel (αγγλικά)

                 Hospitale > hôpital (γαλλικά)

                                   >hospital (αγγλικά)

Συνθετικά : σπιτικός, σπιταρόνα, σπιτίσιος, σπιτώνω, κ.ά.

Εκφράσεις :αυτός είναι σπιτόγατος.

Άλλες λέξεις που έχουν μια δυική χρήση στη νεοελληνική γλώσσα είναι π.χ. και :

   Λόγια                   Δημοτική

Αγαθός                       καλός

Ερυθρός                      κόκκινος

Λευκός                       άσπρος

Λίθος                         πέτρα

Χρήματα                   λεφτά

Ωών                          αυγό /αβγό

Όρνιθα                       κότα

Ίππος                             άλογο

Όνος                          γαϊδούρι

Γαλή                               κότα

Κύων                            σκύλος

Δέος                               φόβος       κ.ά.

Στη νεοελληνική γλώσσα επιβιώνουν και οι δύο λέξεις αρμονικά, δίνοντας μια πλήρη εικόνα του πλούτου και της δημιουργικότητας της ελληνικής γλώσσας. Η δημοτική συναντάται στη γενική, καθημερινή χρήση της γλώσσας ενώ η λόγια έχει μια μεταφορική, επιστημονική, θρησκευτική σημασία ή συναντάται σε συγκεκριμένες εκφράσεις. Οι Έλληνες τις χρησιμοποιούν χωρίς γλωσσολογικούς ενδοιασμούς και εκφραστικούς δισταγμούς. Η γλώσσα είναι μια ολοκληρωμένη ζωντανή ύπαρξη που αντικατοπτρίζει το παρελθόν, το παρόν και φωτογραφίζει το μέλλον των ομιλούντων.

Αλμπέρ Καμύ: «Χωρίς εσένα δεν θα είχε συμβεί τίποτα από όλα αυτά»

albert-camus-lede

Εάν κερδίζατε ένα βραβείο Νόμπελ ή οποιοδήποτε άλλο σημαντικό βραβείο, έχετε σκεφθεί ποιον θα ευχαριστούσατε; Πάντως, ο Αλμπέρτ Καμύ, εκ των κορυφαίων Γάλλων φιλοσόφων και λογοτεχνών, το πρώτο πρόσωπο που σκέφθηκε να ευχαριστήσει μετά την μητέρα του όταν τιμήθηκε με το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1957, ήταν ο δάσκαλός του στο Δημοτικό Σχολείο. Ο συγγραφέας του «Ξένου», της «Πανούκλας», του «Μύθου του Σίσυφου» και του «Επαναστατημένου Ανθρώπου», γράφει μια επιστολή γεμάτη αγάπη και ευγνωμοσύνη προς τον άνθρωπο που χωρίς αυτόν, όπως τονίζει, «δεν θα είχε συμβεί τίποτα από όλα αυτά».


Η τεράστια, θετική επιρροή, του Λουί Ζερμέν προς το νήπιο Αλμπέρ Καμύ είναι εμφανής και στο ημιτελές αυτοβιογραφικό του μυθιστόρημα «Ο Πρώτος Άνθρωπος». Αυτή η ιστορία, ουσιαστικά, μας υπενθυμίζει τον θεμελιώδη ρόλο ενός δασκάλου Δημοτικού Σχολείου στην πορεία ενός παιδιού και το πόσο δραματικά μπορεί να είναι τα αποτυπώματά του –είτε προς την θετική κατεύθυνση, είτε προς την αρνητική- στις τρυφερές παιδικές ψυχές.
Ο Αλμπέρ Καμύ, ο οποίος έχασε τον πατέρα του στην Μάχη της Μάρνης όταν ήταν μόλις 11 μηνών και με μια μητέρα μερικώς κωφή και αγράμματη που πάλεψε σκληρά για να αναθρέψει τα παιδιά της μέσα σε συνθήκες μεγάλης φτώχειας, βρήκε στο σχολείο και στο πρόσωπο του Ζερμέν την στήριξη που χρειαζόταν, αγάπη και φυσικά, γνώση. Ο Ζερμέν, παρατηρώντας τις εξαιρετικές επιδόσεις του Καμύ στο σχολείο, προσφέρθηκε να του κάνει δωρεάν ιδιαίτερα μαθήματα και κατάφερε να του εξασφαλίσει μια υποτροφία για το λύκειο. Ο Καμύ σπούδασε φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο του Αλγερίου, αλλά η φυματίωση που τον ταλαιπωρούσε από τα 17 του χρόνια τον εμπόδισε να γίνει καθηγητής. Η ίδια αρρώστια διέκοψε και την ποδοσφαιρική του καριέρα (είχε διακριθεί ως τερματοφύλακας).


Πήρε ενεργό μέρος στην γαλλική αντίσταση, διευθύνοντας την παράνομη εφημερίδα Combat. Μετά την απελευθέρωση, τον Αύγουστο του 1944,  επέκρινε μέσα από άρθρα του το λιντσάρισμα συνεργατών των δυνάμεων κατοχής στην Γαλλία και τη διαπόμπευση γυναικών που είχαν ερωτικές σχέσεις με Γερμανούς στρατιώτες, ενώ ήταν ο πρώτος δυτικός διανοούμενος που κατήγγειλε την χρήση ατομικών βομβών στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι. Σκοτώθηκε σε τροχαίο δυστύχημα τον Ιανουάριο του 1960 σε ηλικία 46 ετών, αλλά πρόλαβε να αφήσει πίσω του ένα πολύτιμο έργο και μια σκέψη άκρως επίκαιρη σήμερα.   
Παραθέτουμε αυτούσια αυτήν την σύντομη αλλά τόσο δυνατή επιστολή του προς τον δάσκαλό του, με την ευχή όλα τα παιδιά να έχουν την τύχη να βρουν στο διάβα τους «φωτεινούς ανθρώπους».

19 Νοεμβρίου 1957
Αγαπητέ Κύριε Ζερμέν,
Αφήνω την φασαρία γύρω από εμένα αυτές τις ημέρες να κοπάσει λίγο προτού σου μιλήσω από τα βάθη της καρδιάς μου. Μόλις που εδώθη τεράστια τιμή, μία που ποτέ δεν επεδίωξα ή ζήτησα να μου δοθεί.
Αλλά μόλις άκουσα τα νέα, η πρώτη μου σκέψη μετά την μητέρα μου, ήσουν εσύ. Χωρίς εσένα, χωρίς το στοργικό χέρι που άπλωσες στο μικρό φτωχό αγόρι  που ήμουν, χωρίς την διδασκαλία σου και το παράδειγμά σου, τίποτα από όλα αυτά δεν θα είχε συμβεί.
Δεν κερδίζω πάρα πολλά από αυτό το είδος της τιμής. Αλλά τουλάχιστον μου δίνει την ευκαιρία να σου πω τι ήσουν και τι συνεχίζεις να είσαι για μένα, και να σε βεβαιώσω ότι οι προσπάθειές σου, η δουλειά σου και η γενναιόδωρη καρδιά σου που έβαλες σε όλα αυτά, ζουν ακόμα σε έναν από τους μικρούς μαθητές σου, ο οποίος παρά τα χρόνια που πέρασαν, δεν σταμάτησε ποτέ να είναι ένας ευγνώμων μαθητής. Σε αγκαλιάζω με όλη μου την καρδιά.

Αλμπέρ Καμύ