ΠΑΙΧΝΙΔΟΛΕΞΟ: Τυχερά Παιχνίδια

Παιχνιδόλεξο: ΤΥΧΕΡΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ 

ΤυχεράΠαιχνίδιαΑγγείο

-- Της Σταματίας Σοφίου  --

Τα τυχερά παιχνίδια βασίζονται στην επιθυμία του ανθρώπου να ρισκάρει και στην ελπίδα του να κερδίσει. Είναι μια μορφή ψυχαγωγίας.

Οι αρχαίοι Έλληνες έπαιζαν ζάρια που τα έλεγαν κύβους ή κυβεία. Από εκεί προέρχεται η λέξη διακυβεύω : παίζω κάτι στα ζάρια.                                                                                                    

Ο Ιούλιος Καίσαρας όταν αποφάσισε να περάσει τον ποταμό Ρουβίκωνα αναφώνησε: «jactaestoalea» : ανερρίφθω ο κύβος.

Ζάρι < ζάρι < αζάριον < az-zahr (αραβικά) =

μικρός κύβος από κόκκαλο ή ελεφαντοστό                                                                            

Στην ιδιωματική γλώσσα τα ζάρια αποκαλούνται κόκκαλα.

Ζάρι > Hasard (γαλλικά): τύχη, συγκυρία

        >Hazard (αγγλικά) : κίνδυνος, απειλή

Ο Όμηρος αναφέρει ότι ό Αχαιός ήρωας Παλαμήδης, γιός του Ναύπλιου, επινόησε τα ζάρια ώστε οι πολιορκητές της Τροίας να απασχολούνται στον ελεύθερο χρόνο τους. Ο Παλαμήδης προσέφερε την εφεύρεσή του στο ναό της θεάς Τύχης.

Οι προστάτες των κυβευτών δηλαδή των παιχτών ζαριών ήταν οι θεοί Ερμής και Παν.          

ερμηςΘεος

Η επιτυχία στα τυχερά παιχνίδια είναι άρρηκτα δεμένη με την έκφραση της ενδόμυχης ανάγκης του ανθρώπου για καλή τύχη, πρόγνωση του μέλλοντος και ευόδωση των επιθυμιών του.

«Για μας τα ντόρτια και οι διπλές                                                                                                        

και για άλλους οι εξάρες.» ( από το τραγούδι «Το τραμ το τελευταίο»)

Τα χαρτιά της τράπουλας είναι από τα πιο δημοφιλή τυχερά παιχνίδια.

Παιχνίδι < παιγνίδι < παίγνιο

Τράπουλα < trappola(ιταλικά) : παγίδα                                            

Χαρτί < χάρτης (αρχ.ελλ.)                                                                                                                 

Εκφράσεις -> καμένο χαρτί : βρίσκεται σε άσχημη θέση

                     ->παίζει χαρτιά

                     -> χαρτί και καλαμάρι : λεπτομερώς                                                                      

Σύνθετα -> χαρταετός , χαρτοπαίζω, χαρτομάντιλο, χαρτόσημο, χαρτομαντεία, χαρτορίχτρα…                                                                                                                                 

-> κουρελόχαρτο, λαδόχαρτο, τσιγαρόχαρτο, τραπουλόχαρτο…

«Μια ζωή στο παρά πέντε.

Μια ζωή στο όνειρο που ποτέ δεν βγήκε αληθινό.

Κάθε πλάνο και ένας πύργος τραπουλόχαρτα.

Θα τραβήξεις λάθος φύλλο και άλλη μια φορά.» (Βασίλης Καρράς / φοίβος)

Το χαρτοπαίγνιο το επινόησαν οι κινέζοι που άλλωστε εφεύραν το χαρτί. Θεωρείται η εξέλιξη των κινέζικων ντόμινο. Τα πρώτα κινέζικα τραπουλόχαρτα εικάζεται ότι ήταν και χαρτονομίσματα. Ο κινέζος αυτοκράτωρ του 12ου αιώνα Σε ν-Χο ανάθεσε στους σοφούς του να βρουν ένα τρόπο να απασχολήσουν τις 300 γυναίκες του παλατιού, οι οποίες έπλητταν. Κάποιος σοφός του έφερε μια συλλογή από μικρές ωραίες διακοσμημένες πλάκες από ελεφαντόδοντο μ ε τις οποίες μπορούσαν να παιχτούν πολλά και διαφορετικά παιχνίδια.         

ChinesePlayingCards    

Ο αυτοκράτωρ και οι γυναίκες του ενθουσιάστηκαν.

Το 14ο αιώνα έφεραν την τράπουλα στην Ευρώπη είτε οι Σταυροφόροι, είτε οι Άραβες της Ισπανίας, είτε οι Σαρακηνοί, είτε οι Τσιγγάνοι, αλλά το πιθανότερο είναι ότι την έφεραν οι Μαμελούκοι. Η τράπουλα των Μαμελούκων έχει ομοιότητες με τη σύγχρονη τράπουλα:    

-52 φύλλα χωρισμένα σε 4 φυλές : τα μπαστούνια του πόλο, τα σπαθιά, τα νομίσματα και τα κύπελλα.

-Κάθε φυλή είχε 10 φύλλα αριθμημένα από το 1 έως το 10,τον βασιλιά, τον αντιβασιλέα και τον βεζίρη.

Ως μουσουλμάνοι δεν μπορούσαν να αναπαραστήσουν ανθρώπινες μορφές και έτσι χρησιμοποίησαν ποικίλα σχέδια.

Οι πρώτοι ευρωπαίοι κατασκευαστές τραπουλών που δεν είχαν θρησκευτικό εμπόδιο, διαφοροποίησαν τα χαρτιά της τράπουλας , χρησιμοποιώντας ανθρώπινες μορφές και έτσι προέκυψαν οι φιγούρες. 

Η ιδέα των αριθμητικών χαρτιών (άσσος, δύο, τρία…) φαίνεται να δόθηκε στους παίχτες από τα ζάρια, ενώ το σκάκι τους πρόσφερε τις φιγούρες (βασιλιάς, βασίλισσα, ιππότης…).

Από το 1370 και μετά σε όλη τη Δυτική Ευρώπη υπάρχουν αναφορές στο χαρτοπαίγνιο, γεγονός που δείχνει την ταχύτατη αποδοχή που βρήκε η νέα ψυχαγωγία τόσο για παιχνίδια συναναστροφών όσο και για χαρτομαντεία.

Στη Γερμανία και Ελβετία οι 4 φυλές ήταν :                                                                                      

--τα φύλλα

-τα κουδούνια             

-τα βελανίδια 

-οι καρδιές                                                                                                                                                              

Στην Ιταλία και Ισπανία οι 4 φυλές ονομάζονται:

--μπαστούνια (συμβολίζουν τους αγρότες)

--νομίσματα (συμβολίζουν τους εμπόρους)

--σπαθιά (συμβολίζουν τους ευγενείς)

--κύπελλα (συμβολίζουν τον κλήρο)

Τελικά τον 16ο αιώνα επικράτησε το γαλλικό σύστημα που αποτελείται από:

-τριφύλλια                                                                                                                        

-καρδιές                                                                                                                                                                               

-καρώ(carreaux)

-μπαστούνια

Στην αρχή, οι φιγούρες ήταν : βασιλιάς, ιππότης και υπηρέτης, ενώ αργότερα προστίθεται η βασίλισσα με αποτέλεσμα ο βαλές να πάρει χαρακτηριστικά ιππότη και υπηρέτη.                            

Στα γαλλικά τραπουλόχαρτα, οι φιγούρες πήραν ονόματα μεγάλων προσωπικοτήτων της ιστορίας:

- ο Ρήγας κούπα -> Καρλομάγνος                                                                                                            

-ο Ρήγας σπαθί -> Μέγας Αλεξανδρος

-ο Ρήγας καρό -> Ιούλιος Καίσαρας    

-ο Ρήγας μπαστούνι -> Δαβίδ    

–η Ντάμα μπαστούνι (με το σκήπτρο) -> θεά Αθηνά                                                                              

–ο Βαλές καρώ -> Έκτωρ                                                                                                                                            

Οι ρηγάδες της τράπουλας από τον 16ο αιώνα είναι ντυμένοι σαν τον Ερρίκο τον 8ο της Αγγλίας ενώ οι ντάμες είναι ντυμένες σαν την μητέρα του, την Ελισάβετ της Υόρκης.

Rigades16century

  • Ρήγας < ρηξ (μεσαιωνικά) < rex(λατινικά) : βασιλιάς, ηγεμόνας της Δύσης

                         = Παπάς.  

Οι Έλληνες αποκαλούν τον βασιλιά= Παπά λόγω γενειάδας και όχι λόγω επιβλητικότητας. Χρησιμοποιούν την ορολογία που απέδωσαν στη πρώτη τράπουλα που γνώρισαν.

Εκφράσεις -> Παπατζής / παίζω τον παπά      

  • Βαλές   < valet(γαλλικά) :νεαρός, έφηβος οικογενείας ευγενών, υπηρέτης
  •                      = Φάντης < fante(ιταλικά) < infante(ισπανικά ) < infans(λατινικά) : παιδί

                      Infanteria: σωματοφυλακή των ανηλίκων ισπανών πριγκίπων

                      Infante: πρίγκιπας στα ισπανικά

                      Infanterie(γαλλικά) / Infantry (αγγλικά) : πεζικό

Έκφραση -> Εμφανίστηκε σαν φάντης μπαστούνι : ανεπιθύμητος που παρουσιάζεται αναπάντεχα. Η προέλευση της έκφρασης μάλλον βρίσκεται στην χαρτομαντεία, όπου ο βαλές μπαστούνι είναι σύμβολο κακοτυχίας.

  • Τζόκερ < Juker < Joker(αγγλικά)

             = Μπαλαντέρ < Baladeur(γαλλικά) : περιπλανώμενος, αλήτης < αλώμαι (Όμηρος): περιπλανιέμαι, περιφέρομαι

Ο Τζόκερ πρωτοεμφανίζεται τη δεκαετία του 1860 στις Η.Π.Α., στη περιοχή του Μισισιπή για να καλύψει τις ανάγκες ενός παιχνιδιού που ονομάζεται Euchreή Juker.              

Θεωρείται το χαρτί των ευκαιριών, γι αυτό λέγεται ότι πρεσβεύει το συμφέρον και τον ατομικισμό. Στην Ευρώπη ήρθε στα τέλη του 19ου αιώνα.    

Σε πολλά παιχνίδια με χαρτιά υπάρχει η έννοια της μπάζας < baza(ενετικά). Η μπάζα λεγόταν παλαιότερα και χαρτωσιά.                                                                                                  

Έκφραση ->Δεν πιάνω μπάζα μπροστά του : είναι ασύγκριτα ανώτερος από εμένα.

Ένα παιχνίδι με μπάζες είναι και η πρέφα που κάποτε ήταν το κυρίαρχο παιχνίδι στα καφενεία αφού συνδυάζει τύχη και τέχνη.

Πρέφα <préférence(γαλλικά) < preferans (ρωσικά) : προτίμηση

Το παιχνίδι είναι ανατολικοευρωπαϊκό, που έφτασε στην Ελλάδα από την Ρωσία, όπως μαρτυρεί και το ότι οι πόντοι στην ελληνική πρέφα μετριούνται με καπίκια. Αν και εξόχως τεχνικό παιχνίδι η πρέφα, η αλήθεια είναι ότι επιβραβεύει την υπομονή έναντι της τέχνης. Εκφράσεις -> Η πρέφα θέλει υπομονή και το πικέτο τέχνη

                     ->Δεν παίρνει πρέφα : δεν καταλαβαίνει, το μυαλό κάποιου δεν παίρνει στροφές

                     ->Παίρνω πρέφα : αντιλαμβάνομαι κάτι εγκαίρως, το υποψιάζομαι

                     ->Τα βρήκε μπαστούνια : τα βρήκε δύσκολα        

(στην ιεραρχία της πρέφας, τα μπαστούνια είναι η ευτελέστερη φυλή, οπότε αν τα δύο φύλλα που βρει ο εκτελεστής στην αγορά είναι μπαστούνια, υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα να του είναι ακατάλληλα και να «μπει μέσα»)

                   ->Τη κάναμε από κούπες : τα βρήκαμε δύσκολα, την έχουμε άσχημα                    

(οι κούπες είναι η ακριβότερη φυλή, οπότε αν μπεις μέσα στις κούπες πληρώνεις περισσότερα)

Ιδιωματικές εκφράσεις -> παίζω με ανοιχτά χαρτιά

                                          ->έχω κρυμμένο έναν άσσο στο μανίκι

                                           ->γκρεμίστηκε σαν πύργος από τραπουλόχαρτα

PlayingCardsDoloresDelrrio

Σε μια τράπουλα υπάρχουν:

  • 52 φύλλα όσες και οι εβδομάδες του έτους
  • 13 φύλλα κάθε φυλής όσες και οι εβδομάδες μιας εποχής ή όσοι οι σεληνιακοί μήνες του έτους
  • 4 φυλές όσες και οι εβδομάδες του μήνα, όσες και οι εποχές του έτους, όσοι και οι κόσμοι, όσα και τα στοιχεία της φύσης, όσες και οι κατευθύνσεις του διαστήματος, όσοι και οι άνεμοι
  • 12 φιγούρες όσοι και οι μήνες κάθε έτους, όσοι και οι αστερισμοί του ζωδιακού κύκλου

Τα δύο κόκκινα χρώματα υποδηλώνουν τις θερμές εποχές και τις δυνάμεις του φωτός.      

Τα δύο μαύρα χρώματα είναι οι κρύες εποχές και οι δυνάμεις του σκότους.                          

Τα τέσσερα σχέδια πάνω στα χαρτιά είναι σύμβολα ζωής.

Ο Άσσος είναι η μονάδα

Ο βασιλιάς είναι το πνεύμα, η ουσία, ο πατέρας

Η βασίλισσα είναι η ψυχή, η προσωπικότητα, η μητέρα

Ο βαλές είναι το εγώ, οι ενέργειες, ο αγγελιοφόρος

Βασιλιάς, βασίλισσα, βαλές αποτελούν την πνευματική τριάδα

v  Ο μπαλαντέρ είναι το πέμπτο στοιχείο, ο μη υλικός κόσμος, η πεμπτουσία των αλχημιστών

« Κι είδα στα τραπουλόχαρτα

Τη ντάμα μ’ένα δάκρυ

Μέσα στον άστατο βαλέ 

Ένα σπαθάτο βλέμμα  

Αυτός που χάνει στα χαρτιά  

Κερδίζει στην αγάπη.» (Χρήστος Δάντης) 

 

 

 

 

Η αγάπη νίκησε: Σκέψεις για το μετά…

Η αγάπη νίκησε: Σκέψεις για το μετά…

AsIBeguntoLOVEMYSELF

Εδώ και καιρό μια αγαπημένη φίλη μου είχε συστήσει να δω μια ταινία. Δεν μου είχε πει τίποτα άλλο… Πριν μερικές μέρες, λοιπόν, φαίνεται πως είχε έρθει η ώρα της. Η ώρα για το «NossoLar» που στα πορτογαλικά σημαίνει «Το Σπίτι μας». Ένα φιλμ βασισμένο στην πιο διάσημη νουβέλα του Βραζιλιάνου Φρανσίσκο Κάντιντο Χαβιέρ, η οποία εκδόθηκε το 1943 και μιλά για την ιστορία ενός μεγαλογιατρού. Του Αντρέ Λουίζ που έζησε στο Ρίο ντε Τζανέιρο. Μόνον που το φιλμ δίνει έμφαση στην ζωή του μετά τον θάνατό του, κάνοντας, φυσικά, αναδρομές σε σημαντικά γεγονότα της ζωής του στην Γη. Στο κατακαλόκαιρο θα πει κάποιος, «τι θέλεις βρε παιδί μου και βλέπεις τέτοιες ταινίες; Βαριά θέματα». Αυτό μου είχε πει και ένα πωλητής στον κέντρο της Αθήνας πριν μερικά χρόνια όταν είδε ότι είχα αγοράσει για να διαβάσω το βιβλίο του καθηγητή Φιλοσοφίας Λου Μαρίνοφ «Τα Μεγάλα Ερωτήματα».

Βαριά θέματα… Δεν ξέρω αν το έχετε καταλάβει αλλά η εποχή που διανύουμε πια είναι για αυτά τα θέματα. Διότι με όποιον κουβεντιάζω μου λέει πως νιώθει κάπως. Αλλαγές, αναταραχές, ζοριλίκια. Και ενώ αποδίδονται σε εξωτερικούς παράγοντες, δηλαδή κρίσεις, διακρίσεις, επικρίσεις, παρακμή σε όλο της το μεγαλείο, το ζητούμενο είναι να σταθούμε όρθιοι και αληθινοί μέσα σε όλο αυτό. Βασικά χρειάζεται αντιμετώπιση των καταστάσεων από άλλη σκοπιά. Και εδώ θα με βοηθήσει η ταινία να εξηγήσω, παρόλο που κινδυνεύω να γίνω “spoiler”, ήτοι χαλών, για όλους όσοι παρακινηθούν να δουν το «NossoLar». Αλλά αλήθεια, η ταινία είναι τόσο δυνατή.

NossoLar

Ο Αντρέ Λουίζ, λοιπόν, πεθαίνει ξαφνικά. Πρόκειται για έναν γιατρό, καλό στην δουλειά του, έναν οικογενειάρχη που φρόντιζε να μην λείπει τίποτα στους δικούς του. Ωστόσο, δούλευε πολύ γι’ αυτό και τα παιδιά του είχαν το παράπονο ότι δεν τον έβλεπαν αρκετά, θεωρούνταν αυστηρός και δεν ασχολήθηκε ποτέ με τις κακές συνήθειες που του έβλαψαν την υγεία. Ε, λοιπόν, όχι… Δεν ήταν το κάπνισμα και το κακό φαγητό ή η κούραση. Ή τουλάχιστον όχι μόνον αυτά. Βασικά, ήταν τα συναισθήματά του: θυμός, φθόνος, μη αποδοχή και αγάπη του ίδιου του εαυτού του. Και έτσι, πήγε στην Κόλαση. Μα τι κακό είχε κάνει, αναρωτιέται εύλογα κανείς στην αρχή. Και η απάντηση είναι «ασυνείδητη αυτοκτονία». Με άλλα λόγια, αυτοκαταστρεφόταν χωρίς να το έχει αντιληφθεί.

NossoLar2

Στο Καθαρτήριο, όπως το αποκαλεί, ζητά από καρδιάς βοήθεια και αυτή καταφθάνει. Ο Κλαρένθιο, ένα φιλικό πνεύμα, τον πηγαίνει στο NossoLar, σε μια αστρική πόλη, δηλαδή σε μια άλλη διάσταση… Και εκεί ο Αντρέ μαθαίνει να αγαπά. Πρώτα από όλα τον ίδιο του τον εαυτό. Κατανοεί αλήθειες. Στο μεταξύ, όμως, του λείπουν πολύ οι δικοί του. Κοιτά αν του έχουν στείλει κάποια προσευχή για να διαπιστώσει πως με το που έφυγε από αυτόν τον κόσμο εκείνη που προσευχήθηκε βαθιά για αυτόν ήταν μια ασθενής του που την έβλεπε πάντα στο τέλος του επισκεπτηρίου και με μια δόση αγγαρείας ίσως. Θέλει, όμως, πολύ να δει την οικογένειά του και ίσως να επικοινωνήσει μαζί της. Όταν το καταφέρνει, είναι η μεγαλύτερη δοκιμασία αφού κάποιος άλλος έχει πάρει την θέση του στο σπίτι. Ο θυμός που αρχικά νιώθει του δείχνει πως οδηγεί μόνον στην Κόλαση. Πουθενά αλλού.

NossoLar3Andri

Η αγάπη, όμως, νίκησε.

Και με αυτές τις σκέψεις για το μετά, αλλά και για το τι μας δίνει χαρά απλά και ανέξοδα εδώ στο τώρα και για το πόσο μας επιτρέπουμε να πάρουμε χαρά και να μας δώσουμε αγάπη, σας αφήνω και εύχομαι «Καλές διακοπές» όπου και αν τις περάσετε.

Α. Ρέμπελου 

 

NossoLar1

 

 

Ζήτω οι Απόκριες και τα Καρναβάλια!!

Ζήτω οι Απόκριες και τα Καρναβάλια!!

Diy FunnyHats2

Το τριώδιο ανοίγει την Κυριακή 21 Φεβρουαρίου φέτος και εμείς ετοιμαζόμαστε από τώρα για τα καρναβάλια. Ιδού μερικές ιδέες για χειροποίητα αξεσουάρ που σίγουρα δεν θα έχει κανείς άλλος!

 

Να ένα Ρομπότ!

Funny DIY Robot Party Hats

 

Μπρρρ... ήρθαν και αράχνες!

FunnyHatsKids6

Για τις πασχαλίτσες !

FunnyHatsKids4

Read more: Ζήτω οι Απόκριες και τα Καρναβάλια!!

ΠΑΙΧΝΙΔΟΛΕΞΟ: Μητρική Γλώσσα

Παιχνιδόλεξο: Μητρική Γλώσσα

Mothertongue1

-- της Σταματίας Σοφίου -- 

Η μητρική γλώσσα περιγράφει το βιωματικό δέσιμο του ανθρώπου με την κοινωνία καθώς στη μητρική γλώσσα έχουν εγγραφεί διαχρονικά τα βιώματα, οι αξίες και οι αντιλήψεις που έχουν υιοθετηθεί ανά τους αιώνες από μια γλωσσική κοινότητα.

Μητρική γλώσσα = ο 1ος κώδικας επικοινωνίας

                           = εθνική συνείδηση

Μητρική < μητέρα < μήτηρ / μάτερ

Μητέρα = πηγή

             = χώρα, έδαφος

Η έκφραση «μητρική γλώσσα» εμφανίζεται τον 12ο αιώνα από τους μοναχούς του Αβαείου του Gorze   για να δικαιολογήσουν τη χρήση της φραγκικής διαλέκτου στα κηρύγματά τους, έναντι της ρομανικής που χρησιμοποιούσε το Αβαείο του Cluny.         Τα επιχειρήματά τους :

  1. Τα φραγκικά είναι η γλώσσα που χρησιμοποιούν και επομένως κατανοούν οι γυναίκες ( ο βασικός ρόλος της γυναίκας ήταν αυτός της μητέρας)
  2. Τα φραγκικά αποτελούν την επίσημη γλώσσα της Εκκλησίας (Wiki)

Ο όρος δηλώνει περισσότερο το ρόλο που διαδραματίζει η γλώσσα στη κοινωνία. Όπως η μητέρα είναι απαραίτητη στη δημιουργία της οικογένειας αλλά κυρίως στη διατήρησή της έτσι και η γλώσσα στηρίζει τη μεγαλύτερη οικογένεια , την κοινωνία.

mother tongue dilemma

Η εναλλαγή του 0 και 1 αποτελεί τη μητρική γλώσσα των υπολογιστών, τη σταθερή συνιστώσα της ψηφιακής επικοινωνίας.

Το επίθετο «μητρικό» καταγράφει τη συναισθηματική διάσταση, την εσωτερική κατάσταση, την 1η επικοινωνία του ατόμου.

Το επίθετο «πατρικό» υποδηλώνει περισσότερο την εξωτερική κατάσταση του ατόμου, την επιβολή εξουσίας και για αυτό το λόγο πολλοί γλωσσολόγοι μιλούν για μητρική γλώσσα όταν αναφέρονται στη ντοπιολαλιά, τοπική διάλεκτο, και για πατρική γλώσσα όταν αναφέρονται στη γλώσσα που επιβάλλεται σε ένα τόπο λόγω πολιτικής, οικονομικής κατάστασης. 

InternationalMotherLanguageDay2

 

 

ΠΑΙΧΝΙΔΟΛΕΞΟ: H θόλος

ΠΑΙΧΝΙΔΟΛΕΞΟ: H ΘΟΛΟΣ

 

ΘόλοςΔελφών1

Της Σταματίας Σοφίου --

Ο Πλάτωνας στον Κρατύλο έθεσε πρώτον όρον « την γνώσιν του πράγματος και εν συνεχεία την εξέταση της λειτουργίας των κρυφών εννοιών της Ελληνικής Γλώσσης». (ΑΡΡΗΤΟΙ ΛΟΓΟΙ, κεφ.3ον, οι 7 κανόνες)

Θόλος< θόλος<θFόλος

α. (αρσενικού γένους) : κατασκευή με καμπύλο σχήμα για τη κάλυψη ενός χώρου.

     Εκφράσεις -> ουράνιος θόλος

     Παράγωγα -> θολίτης : είδος λαξευμένης πέτρας

                       ->θολοειδής

                       ->θολωτός   Παρ. «και στοάν μεν επανέστησεν εν θολωτώ τείχει»

                                                     Προκόπιος,ιστορικός,6ος αιώνας μ.Χ

                                                 (Περί των του δεσπότου Ιουστινιανού κτισμάτων 4.11)

     Σύνθετα ->θολοσκέπαστος

                   ->θολοσκεπής

                  ->θολοστάτης       κ.α.

     Συνώνυμα ->τρούλος <trulla (λατ.) : ημισφαιρικός θόλος που καλύπτει το κεντρικό τμήμα ναού.

β.(θηλυκού γένους): αρχαίος τύπος κυκλικού κτηρίου με κωνική στέγη     (αρχαιολογία), συχνά με κεφαλαίο αρχικό.

     Συνώνυμα ->Θυμέλη :βωμός όπου γινόταν η θυσία των μελών του ζώου

                       ->Άβατον, Άδυτον

                     ->Θούλη : το υπερβόρειο αρχέγονο πνευματικό κέντρο

                                         «το ήσυχο σημείο» (Αριστοτέλης)

                                         το σημείο συνάντησης ουρανού και ύλης

                                         Παράδεισος.  Οι νήσοι των Μακάρων.

                                        το Λευκό Νησί. Το Λευκό Όρος

                                         Άβαλον

Παίζοντας με τους τόνους δεν πρέπει να συγχέουμε τις λέξεις :θόλος και θολός

Θολός: σύγχυση, αναστάτωση

           Παράγωγα ->θολότητα

                              ->θολερός

                             ->θολούρα

                             -> θολώνω<θολώ

                                 Παρ. «θολοί δε καρδίαν, εκ δ’ομμάτων πηγαί κατερρώγασι»

                                         Ευριπίδης (Άλκηστις 1067-1068)

Η Θόλος της Επιδαύρου

Επίδαυρος <δράσις επί της αύρας (ψυχής)  

ΘόλοςΕπιδαύρου

Η Θόλος θεωρείται ένα από τα δύο αριστουργήματα λεπτής τέχνης της αρχαιότητας, το άλλο είναι το Ερέχθειο. Ο ναός του Ασκληπιού προανήγγειλε την εξέλιξη του δωρικού ρυθμού τον 4ο αιώνα π.Χ, ενώ τα κωνικά στοιχεία στο Άβατον,η μυστηριώδης θόλος με τους σκοτεινούς διαδρόμους και τον υπόγειο λαβύρινθο όπου γίνονταν οι τελετές εγκοίμησης και οι θεραπείες, θεωρούνται πρωτοποριακά.

Η Θόλος σύμφωνα με ορισμένους ερευνητές ταυτίζεται με τη Θυμέλη, βωμό όπου γίνονταν η θυσία των μελών του ζώου. Το κυκλικό οικοδόμημα της Θόλου της Επιδαύρου ήταν ένα άρτιο αστρονομικό μνημείο αν και βρισκόταν στο κατεξοχήν θεραπευτικό κέντρο του αρχαίου κόσμου. Το δάπεδο της Θόλου αποτελεί την απεικόνιση του Ηλιοκεντρικού Συστήματος. Συμβολίζει την αγωνιώδη προσπάθεια του ανθρώπου να φτάσει στην αρμονία, στη κατανόηση του εαυτού του. Αποτελεί χώρο πνευματικότητας και εσωτερικότητας (κυκλική περιστροφή, ενδοσκόπηση).

Η Θόλος των Δελφών  

ΘόλοςΔελφών

Δελφοί < δελφύς:μήτρα, σηματοδοτεί την ένωση Ουρανού και Γαίας

             < δηλόω (η > ε) + φημί (φας , μετοχή αορίστου): αποκάλυψη,

                                                                                            φανέρωση διά λόγων

Οι Δελφοί ήταν ο ομφαλός της γης, η πηγή της δημιουργίας του κόσμου. Αποτελούσαν το πνευματικό και θρησκευτικό κέντρο και το σύμβολο ενότητας του αρχαίου ελληνικού κόσμου.

Η Θόλος είναι το πιο αναγνωρίσιμο μνημείο των Δελφών. Ήταν ο χώρος που προέτρεπε τον άνθρωπο στη ψυχική και πνευματική ανάταση, όπως έδειξαν οι αρχιτεκτονικές μελέτες.

Η Θόλος των Αθηνών  

ΘόλοςΑθηνών

Σε μικρή απόσταση νοτίως του Μητρώου και του Νέου Βουλευτηρίου σώζονται τα κατάλοιπα της Θόλου, περίκεντρου οικοδομήματος, που είναι γνωστό και ως Σκιάς<σκιάδιον :ομπρέλα. Το κτίριο έμοιαζε με σκιάδιο ή ψάθινο καπέλο για τον ήλιο. Η Θόλος ή Σκιάς ή Πρυτανείο αποτέλεσε το σημαντικότερο διοικητικό κτίριο της αρχαίας Αθήνας, λειτουργώντας ως χώρος εστίασης και ως έδρα της αρμόδιας εκτελεστικής επιτροπής των Πρυτάνεων της Βουλής.

Στη Θόλο φυλάσσονταν επίσης τα κλειδιά των ναών, η σφραγίδα του κράτους, τα πρότυπα των μέτρων και των σταθμών – σημαντικά για τον έλεγχο του εμπορίου – και η εστία της πόλης. Στο κέντρο της Θόλου έχουν εντοπισθεί ίχνη βωμού, όπου ίσως τελούνταν θυσίες. Η Θόλος ήταν κέντρο λατρειών, που σχετίζονταν κυρίως με τη διοίκηση του κράτους.

Το ιστορικό κτήριο της οικίας Κλεάνθους, γνωστής και ως το «Παλιό Πανεπιστήμιο», φιλοξένησε το πρώτο Πανεπιστήμιο του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους τα τέσσερα πρώτα χρόνια λειτουργίας του, από το 1837ως το 1841. Σήμερα στεγάζεται το Μουσείο Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το κτίριο αυτό βρίσκεται στην οδό Θόλου.

Η Θόλος είναι το νεότερο απόκτημα του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού, έχει ενταχθεί λειτουργικά και αισθητικά στον περιβάλλοντα χώρο και προσφέρει με το διαδραστικό πρόγραμμά της για την Αγορά της αρχαίας Αθήνας μια διαφορετική προσέγγιση στην εκπαιδευτική διαδικασία.

     Η Θόλος, μια σφαιρική σκεπή, όπως αυτή στις εκκλησίες που στο εσωτερικό τους απεικονίζουν τον Παντοκράτορα, δίνει την αίσθηση της πνευματικής ανάτασης αλλά και της προστασίας του Θεού. Κάτω από τον Ουράνιο Θόλο οι άνθρωποι έχουν αποδεχτεί τη δύναμη και την αδυναμία τους.