Το μωρό βήχει, κοκκινίζει, βγάζει τη γλώσσα και μοιάζει να αναγουλιάζει πάνω από το φαγητό του. Για τον γονέα, η εικόνα μπορεί να είναι τρομακτική. Δεν σημαίνει όμως πάντοτε ότι το παιδί πνίγεται.
Το gagging, δηλαδή το αντανακλαστικό της αναγούλας, είναι συνήθως ένας προστατευτικός μηχανισμός που βοηθά το μωρό να μετακινήσει την τροφή προς τα εμπρός και να την απομακρύνει από τον λαιμό. Η πνιγμονή από τροφή ή ξένο σώμα, αντίθετα, συμβαίνει όταν ο αεραγωγός αποφράσσεται μερικώς ή πλήρως και μπορεί να εξελιχθεί σε επείγον περιστατικό.
Στην καθημερινή γλώσσα χρησιμοποιούμε συχνά τη λέξη «πνιγμός». Ιατρικά, όταν μιλάμε για φαγητό ή μικροαντικείμενο, ο ακριβέστερος όρος είναι πνιγμονή ή απόφραξη του αεραγωγού από ξένο σώμα — όχι πνιγμός στο νερό.
Gagging ή πνιγμός στο μωρό: η γρήγορη σύγκριση
| Σημάδι | Gagging | Πνιγμονή |
|---|---|---|
| Ήχος | Συνήθως θορυβώδες: βήχας, αναγούλα, κλάμα | Μπορεί να είναι αθόρυβη ή ο βήχας να είναι πολύ αδύναμος |
| Αναπνοή | Το μωρό αναπνέει | Δυσκολεύεται ή αδυνατεί να αναπνεύσει |
| Βήχας | Δυνατός και αποτελεσματικός | Αδύναμος, αναποτελεσματικός ή απουσιάζει |
| Κλάμα | Μπορεί να κλάψει ή να βγάλει ήχο | Μπορεί να μην μπορεί να κλάψει ή να βγάλει φωνή |
| Χρώμα | Συχνά κοκκινίζει | Μπορεί να γίνει ωχρό ή να εμφανιστεί μπλε απόχρωση σε χείλη, ούλα ή νύχια |
| Κινήσεις | Βγάζει τη γλώσσα, δακρύζει, κάνει κινήσεις αναγούλας | Δείχνει πανικό, δεν παίρνει αέρα ή μπορεί να γίνει υποτονικό |
Ο πιο χρήσιμος κανόνας δεν είναι μόνο «το gagging κάνει θόρυβο, η πνιγμονή όχι». Ελέγξτε κυρίως αν το μωρό αναπνέει, βήχει δυνατά και μπορεί να κλάψει. Η αλλαγή του χρώματος μπορεί να εμφανιστεί αργότερα και να μην είναι εύκολα ορατή σε όλους τους τόνους δέρματος. Οι οδηγίες του NHS για το gagging και την πνιγμονή προτείνουν να παρατηρούμε επίσης τα χείλη, τα ούλα και τα νύχια.
Τι ακριβώς συμβαίνει όταν το μωρό κάνει gagging;
Κατά την έναρξη των στερεών τροφών, το μωρό μαθαίνει να διαχειρίζεται ποσότητες και υφές που είναι εντελώς καινούργιες. Το αντανακλαστικό της αναγούλας ενεργοποιείται όταν η τροφή φτάσει σε ευαίσθητο σημείο του στόματος και τη σπρώχνει προς τα εμπρός, πριν κατευθυνθεί βαθύτερα προς τον αεραγωγό.
Στη διάρκεια ενός επεισοδίου μπορεί να δείτε το μωρό να:
- βήχει δυνατά ή να κάνει ήχους αναγούλας,
- βγάζει τη γλώσσα ή να σπρώχνει την τροφή προς τα έξω,
- δακρύζει και να κοκκινίζει,
- κάνει κινήσεις σαν να προσπαθεί να κάνει εμετό,
- βγάζει την τροφή ή ακόμη και να κάνει εμετό.
Εφόσον αναπνέει και βήχει αποτελεσματικά, παραμείνετε κοντά, ήρεμοι και αφήστε το αντανακλαστικό να λειτουργήσει. Μην βάζετε τα δάχτυλα στο στόμα του και μην προσπαθείτε να τραβήξετε μια τροφή που δεν βλέπετε καθαρά. Μην του δώσετε νερό ή άλλη τροφή όσο το επεισόδιο βρίσκεται σε εξέλιξη.
Πότε πρόκειται για πνιγμονή
Η πνιγμονή πρέπει να θεωρείται πιθανή όταν το μωρό ξαφνικά δεν μπορεί να πάρει αέρα, να βήξει αποτελεσματικά ή να κλάψει. Μπορεί να ανοίγει το στόμα χωρίς να ακούγεται ήχος, να παρουσιάζει έντονη δυσφορία ή να γίνεται υποτονικό.
Αν ο βήχας είναι δυνατός, ενθαρρύνετέ το να συνεχίσει να βήχει και μην το αφήνετε μόνο. Αν όμως ο βήχας είναι αθόρυβος ή αδύναμος και το μωρό δεν αναπνέει σωστά, χρειάζεται άμεση επέμβαση.
Τι κάνουμε αν το βρέφος πνίγεται
Καλέστε αμέσως βοήθεια. Ζητήστε από κάποιον να τηλεφωνήσει στο 112. Αν είστε μόνοι, χρησιμοποιήστε την ανοικτή ακρόαση του τηλεφώνου και ακολουθήστε τις οδηγίες του τηλεφωνητή έκτακτης ανάγκης ενώ ξεκινάτε τις πρώτες βοήθειες.
- Βγάλτε το βρέφος από το καρεκλάκι και στηρίξτε με ασφάλεια το κεφάλι και τον αυχένα του.
- Τοποθετήστε το μπρούμυτα κατά μήκος του αντιβραχίου ή του μηρού σας, με το κεφάλι χαμηλότερα από το σώμα.
- Δώστε έως 5 σταθερά χτυπήματα στην πλάτη, ανάμεσα στις ωμοπλάτες, ελέγχοντας μετά από κάθε χτύπημα αν απομακρύνθηκε το αντικείμενο.
- Αν η απόφραξη επιμένει, γυρίστε το ανάσκελα, κρατώντας το κεφάλι χαμηλότερα, και κάντε έως 5 θωρακικές ωθήσεις με δύο δάχτυλα στο κέντρο του θώρακα, κάτω από τη νοητή γραμμή των θηλών.
- Επαναλάβετε τον κύκλο των χτυπημάτων στην πλάτη και των θωρακικών ωθήσεων μέχρι να απομακρυνθεί το αντικείμενο ή να φτάσει βοήθεια.
Δεν κάνουμε κοιλιακές ωθήσεις σε μωρό κάτω του ενός έτους. Δεν πραγματοποιούμε επίσης «τυφλή σάρωση» με το δάχτυλο, επειδή μπορεί να σπρώξουμε το αντικείμενο βαθύτερα. Το αφαιρούμε μόνο αν είναι καθαρά ορατό και μπορούμε να το πιάσουμε εύκολα.
Αν το μωρό χάσει τις αισθήσεις του, τοποθετήστε το σε σταθερή, επίπεδη επιφάνεια και ξεκινήστε βρεφική ΚΑΡΠΑ σύμφωνα με τις οδηγίες του 112. Για πληρέστερη ενημέρωση δείτε όσα χρειάζεται να γνωρίζουν οι γονείς για την ΚΑΡΠΑ σε βρέφη και παιδιά. Αναλυτική καθοδήγηση για την απόφραξη αεραγωγού παρέχουν και οι οδηγίες πρώτων βοηθειών του NHS.
Ακόμη και αν το αντικείμενο βγει, ζητήστε ιατρική συμβουλή, ιδιαίτερα αν χρησιμοποιήθηκαν θωρακικές ωθήσεις, αν επιμένουν ο βήχας ή η δύσπνοια ή αν υπάρχει πιθανότητα να έχει παραμείνει τμήμα του αντικειμένου.
Πώς μειώνεται ο κίνδυνος στο φαγητό
Καμία μέθοδος σίτισης δεν καταργεί πλήρως τον κίνδυνο. Είτε το μωρό τρώει με κουτάλι είτε πιάνει μόνο του μαλακές τροφές, η ασφάλεια εξαρτάται από την αναπτυξιακή του ετοιμότητα, τη θέση του σώματος, την επίβλεψη και την προετοιμασία του φαγητού. Πριν από την έναρξη, διαβάστε περισσότερα για το πότε και πώς ξεκινούν οι συμπληρωματικές τροφές.
- Το μωρό πρέπει να τρώει ξύπνιο και καθισμένο σε σταθερή, όρθια θέση.
- Ένας ενήλικας παραμένει δίπλα του σε όλη τη διάρκεια του γεύματος.
- Δεν τρώει ξαπλωμένο, μπουσουλώντας, παίζοντας ή μέσα σε κινούμενο αυτοκίνητο και καρότσι.
- Η τροφή προσαρμόζεται στις δεξιότητες του παιδιού ως προς το μέγεθος, το σχήμα και την υφή.
- Σταφύλια και ντοματίνια δεν δίνονται ολόκληρα. Κόβονται κατά μήκος σε μικρότερα κομμάτια.
- Αποφεύγονται ολόκληροι ξηροί καρποί, ποπ κορν, σκληρά ωμά κομμάτια μήλου ή καρότου, κόκαλα, σκληρές καραμέλες, μεγάλες μπουκιές κρέατος και κουταλιές παχύρρευστου βουτύρου ξηρών καρπών.
- Λουκάνικα και άλλες κυλινδρικές τροφές δεν κόβονται σε στρογγυλές «ροδέλες» που μπορούν να φράξουν τον αεραγωγό.
Το CDC συγκεντρώνει βασικούς κινδύνους πνιγμονής και τονίζει ότι η ήρεμη ώρα του γεύματος, χωρίς βιασύνη και περισπασμούς, είναι εξίσου σημαντική με την κατάλληλη κοπή των τροφών. Η ποικιλία και η σταδιακή εξοικείωση με ασφαλείς υφές αποτελούν μέρος μιας συνολικά ισορροπημένης διατροφής στα πρώτα χρόνια της ζωής.
Πότε το συχνό gagging χρειάζεται αξιολόγηση
Μερικά επεισόδια αναγούλας όταν εισάγονται νέες υφές είναι αναμενόμενα. Κάθε παιδί προσαρμόζεται με διαφορετικό ρυθμό και δεν υπάρχει ένας συγκεκριμένος αριθμός επεισοδίων που θεωρείται φυσιολογικός για όλα τα μωρά.
Επικοινωνήστε με τον παιδίατρο αν το gagging εμφανίζεται σχεδόν σε κάθε γεύμα, δεν υποχωρεί σταδιακά, συμβαίνει και με γάλα ή άλλα υγρά ή συνοδεύεται από:
- επαναλαμβανόμενο βήχα ή περιστατικά πνιγμονής κατά τη σίτιση,
- δυσκολία στην αναπνοή ή θορυβώδη αναπνοή μετά το γεύμα,
- παρατεταμένα και εξαντλητικά γεύματα,
- έντονη άρνηση τροφής ή δυσκολία μετάβασης σε κατάλληλες υφές,
- συχνές λοιμώξεις του αναπνευστικού,
- ανεπαρκή πρόσληψη βάρους.
Ο παιδίατρος μπορεί να κρίνει αν χρειάζεται αξιολόγηση από επαγγελματία με εξειδίκευση στη βρεφική σίτιση και στην κατάποση. Δεν αλλάζουμε αυθαίρετα την υφή των τροφών και δεν χρησιμοποιούμε πηκτικά χωρίς εξατομικευμένη επαγγελματική οδηγία.
Συχνές ερωτήσεις
Ο εμετός κατά το gagging σημαίνει ότι το μωρό πνίγεται;
Όχι απαραίτητα. Το έντονο αντανακλαστικό της αναγούλας μπορεί να προκαλέσει εμετό. Το κρίσιμο είναι αν το μωρό αναπνέει και βήχει αποτελεσματικά. Αν δεν μπορεί να πάρει αέρα ή να βγάλει ήχο, αντιμετωπίστε το ως πιθανή πνιγμονή.
Πρέπει να χτυπήσω το μωρό στην πλάτη όταν κάνει gagging;
Όχι, εφόσον αναπνέει και βήχει δυνατά. Παρακολουθήστε το στενά και αφήστε το να απομακρύνει μόνο του την τροφή. Τα χτυπήματα στην πλάτη χρησιμοποιούνται όταν ο βήχας είναι αναποτελεσματικός και υπάρχουν σημάδια απόφραξης.
Οι πολτοποιημένες τροφές αποκλείουν τον πνιγμό;
Όχι. Μπορούν να είναι κατάλληλες σε συγκεκριμένα στάδια, αλλά καμία υφή δεν καταργεί πλήρως τον κίνδυνο. Ασφαλής θέση, συνεχής επίβλεψη, μικρές ποσότητες και τροφές προσαρμοσμένες στις δεξιότητες του μωρού παραμένουν απαραίτητες.
Σημαντικό: Οι πληροφορίες είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν πιστοποιημένο μάθημα βρεφικών πρώτων βοηθειών ή την καθοδήγηση επαγγελματία υγείας. Σε πιθανή απόφραξη αεραγωγού καλέστε αμέσως το 112.
