Οι καλλιτεχνικές δραστηριότητες για παιδιά δεν χρειάζεται να είναι περίπλοκες, ακριβές ή να καταλήγουν πάντα σε ένα «τέλειο» αποτέλεσμα. Ένα κουτί με μαρκαδόρους, λίγα χαρτιά, κόλλα, πηλός ή ακόμη και υλικά που υπάρχουν ήδη στο σπίτι μπορούν να γίνουν αφορμή για παιχνίδι, φαντασία και δημιουργική έκφραση.
Για ένα παιδί, η τέχνη δεν είναι μόνο ζωγραφική. Μπορεί να είναι μια κατασκευή, ένα μικρό θεατρικό παιχνίδι, ένα τραγούδι, ένα κολάζ, μια ιστορία που φτιάχνει μόνο του ή μια κατασκευή από χαρτόκουτα.
Το σημαντικότερο είναι ότι δεν χρειάζεται να του δείξουμε ακριβώς τι πρέπει να δημιουργήσει. Χρειάζεται να του δώσουμε χώρο να δοκιμάσει.
Γιατί είναι σημαντικές οι καλλιτεχνικές δραστηριότητες για τα παιδιά;
Η δημιουργική απασχόληση μπορεί να συνδυάσει παιχνίδι, εξερεύνηση και μάθηση χωρίς το παιδί να αισθάνεται ότι κάνει «μάθημα».
Όταν κόβει χαρτιά, κρατά ένα πινέλο ή πλάθει πηλό, εξασκεί κινήσεις των χεριών του. Όταν αποφασίζει τι χρώμα θα χρησιμοποιήσει ή πώς θα φτιάξει μια κατασκευή, παίρνει μικρές αποφάσεις μόνο του. Και όταν κάτι δεν βγαίνει όπως το φαντάστηκε, προσπαθεί ξανά με διαφορετικό τρόπο.
Η δημιουργικότητα δεν αφορά μόνο την τέχνη. Συνδέεται και με την ικανότητα του παιδιού να φαντάζεται λύσεις, να πειραματίζεται και να βλέπει περισσότερους από έναν τρόπους για να κάνει κάτι.
Καλλιτεχνικές δραστηριότητες ανά ηλικία
Δεν υπάρχει αυστηρό όριο ηλικίας για κάθε δραστηριότητα. Το ίδιο παιχνίδι μπορεί να γίνει πολύ απλό για ένα μικρό παιδί και αρκετά πιο σύνθετο για ένα μεγαλύτερο.
Για παιδιά 2–4 ετών
Σε αυτές τις ηλικίες έχει μεγαλύτερη σημασία η εμπειρία παρά το αποτέλεσμα.
Κατάλληλες ιδέες είναι:
- ζωγραφική με χοντρούς μαρκαδόρους
- δαχτυλομπογιές
- μεγάλα αυτοκόλλητα
- πλαστελίνη ή μαλακός πηλός
- ζωγραφική με σφουγγάρι
- τύπωμα με πατάτες ή άλλα ασφαλή αντικείμενα
- σκίσιμο και κόλλημα χρωματιστών χαρτιών
Δεν χρειάζεται να ζητάμε από το παιδί να ζωγραφίσει κάτι συγκεκριμένο. Ακόμη και το να ανακατεύει δύο χρώματα και να παρατηρεί τι συμβαίνει είναι μια ολοκληρωμένη δημιουργική δραστηριότητα.
Για παιδιά 4–6 ετών
Σε αυτή την ηλικία μπορούν να μπουν περισσότερες επιλογές και μικρές κατασκευές.
Μπορούν να δοκιμάσουν:
- ζωγραφική με νερομπογιές
- απλά κολάζ
- κατασκευές με χαρτόνι
- ζωγραφική σε πέτρες
- δημιουργία μάσκας
- χειροποίητες κάρτες
- κατασκευές με ρολά χαρτιού
- μικρές ιστορίες με ζωγραφιές
Ένα ωραίο παιχνίδι είναι να δώσετε στο παιδί ένα λευκό χαρτί με έναν μόνο κύκλο ή μία γραμμή και να το αφήσετε να αποφασίσει σε τι θα τη μετατρέψει.
Για παιδιά δημοτικού
Τα μεγαλύτερα παιδιά μπορούν να ακολουθήσουν ένα project που διαρκεί περισσότερο.
Για παράδειγμα:
- δημιουργία κόμικ
- κατασκευή μακέτας
- ζωγραφική σε καμβά
- origami
- δημιουργία μικρού βιβλίου
- φωτογραφικό project
- κατασκευή φιγούρων
- stop-motion με παιχνίδια ή ζωγραφιές
- θεατρική παράσταση στο σπίτι
Σε αυτές τις ηλικίες μπορείτε να αφήσετε το παιδί να οργανώσει μόνο του μεγαλύτερο μέρος της διαδικασίας.
10 εύκολες καλλιτεχνικές δραστηριότητες στο σπίτι
1. Ζωγραφική χωρίς συγκεκριμένο θέμα
Βάλτε μερικά χρώματα στο τραπέζι και αφήστε το παιδί να ξεκινήσει χωρίς οδηγίες.
Το «ζωγράφισε ένα σπίτι» είναι πολύ πιο περιοριστικό από το:
«Τι θα ήθελες να φτιάξεις σήμερα;»
Μερικές φορές η απουσία θέματος είναι αυτό ακριβώς που ενεργοποιεί τη φαντασία.
2. Κολάζ από παλιά περιοδικά
Παλιά περιοδικά, φυλλάδια ή χρωματιστά χαρτιά μπορούν να μετατραπούν σε ένα τεράστιο κολάζ.
Το παιδί μπορεί να κόψει εικόνες που του αρέσουν και να δημιουργήσει έναν φανταστικό κόσμο, ένα δωμάτιο, μια πόλη ή έναν χαρακτήρα.
3. Ζωγραφική σε πέτρες
Μερικές καθαρές πέτρες μπορούν να γίνουν ζωάκια, φατσούλες, σπίτια ή οτιδήποτε άλλο φανταστεί το παιδί.
Είναι επίσης μια ωραία αφορμή για μια μικρή βόλτα ώστε να διαλέξει μόνο του τις πέτρες που θέλει.
4. Κατασκευές από χαρτόκουτα
Ένα άδειο χαρτόκουτο μπορεί να γίνει αυτοκίνητο, κάστρο, κουζίνα, διαστημόπλοιο ή σπίτι για λούτρινα.
Εδώ το παιδί δεν κάνει μόνο χειροτεχνία. Σχεδιάζει και στη συνέχεια χρησιμοποιεί την κατασκευή του στο παιχνίδι.
5. Δημιουργία δικού του βιβλίου
Διπλώστε μερικές λευκές σελίδες και φτιάξτε ένα μικρό βιβλιαράκι.
Το παιδί μπορεί να δημιουργήσει:
τίτλο, εξώφυλλο, χαρακτήρες και ιστορία.
Ακόμη κι αν δεν γράφει ακόμη, μπορεί να ζωγραφίσει την ιστορία και να σας την αφηγηθεί.
6. Ζωγραφική με ασυνήθιστα εργαλεία
Δεν χρειάζονται πάντα πινέλα.
Δοκιμάστε ζωγραφική με:
σφουγγάρι, μπατονέτες, φελλούς ή ένα κομμάτι χαρτόνι.
Η αλλαγή εργαλείου κάνει μια γνώριμη δραστηριότητα ξανά ενδιαφέρουσα.
7. Θεατρικό παιχνίδι
Η τέχνη δεν περιορίζεται στο χαρτί.
Με μερικά παλιά ρούχα, καπέλα ή αντικείμενα του σπιτιού, τα παιδιά μπορούν να δημιουργήσουν χαρακτήρες και να παίξουν μια δική τους ιστορία.
Μπορούν ακόμη να ετοιμάσουν μια μικρή παράσταση για την οικογένεια.
8. Μουσική με αντικείμενα του σπιτιού
Ξύλινα κουτάλια, κουτιά και πλαστικά δοχεία μπορούν να χρησιμοποιηθούν σαν αυτοσχέδια μουσικά όργανα.
Ζητήστε από το παιδί να δημιουργήσει έναν ρυθμό και να σας τον μάθει.
9. Κατασκευές με ανακυκλώσιμα υλικά
Πριν πετάξετε ένα κουτί δημητριακών ή ένα ρολό χαρτιού, δείξτε το στο παιδί και ρωτήστε:
«Τι θα μπορούσαμε να το κάνουμε;»
Αυτή η απλή ερώτηση είναι από μόνη της δημιουργική άσκηση.
10. Δημιουργήστε μια μικρή έκθεση στο σπίτι
Αντί οι ζωγραφιές να καταλήγουν σε ένα συρτάρι, επιλέξτε μαζί με το παιδί μερικά έργα και δημιουργήστε μια μικρή «γκαλερί».
Μπορεί να βάλει ακόμη και τίτλους στα έργα του.
Δραστηριότητες χωρίς οθόνη για μια δύσκολη ώρα της ημέρας
Υπάρχουν συγκεκριμένες στιγμές που ένας γονιός χρειάζεται απλώς κάτι εύκολο για να απασχολήσει δημιουργικά το παιδί.
Για παράδειγμα, λίγο πριν από το φαγητό ή ένα βροχερό απόγευμα.
Ένα μικρό «κουτί δημιουργικότητας» μπορεί να λύσει αρκετές φορές το πρόβλημα.
Μέσα μπορείτε να έχετε:
χαρτιά, αυτοκόλλητα, κηρομπογιές, κόλλα, χρωματιστά χαρτόνια, παιδικό ψαλίδι και μερικά υλικά χειροτεχνίας.
Δεν χρειάζεται να χρησιμοποιηθούν όλα κάθε φορά.
Το παιδί μπορεί απλώς να επιλέγει δύο ή τρία και να αποφασίζει τι θα δημιουργήσει.
Τι κάνουμε όταν το παιδί λέει «δεν ξέρω τι να ζωγραφίσω»;
Δεν χρειάζεται να του δώσουμε αμέσως μια ολοκληρωμένη ιδέα.
Αν πούμε «ζωγράφισε ένα δέντρο», έχουμε ήδη αποφασίσει εμείς μεγάλο μέρος της δραστηριότητας.
Μπορούμε αντί γι’ αυτό να ρωτήσουμε:
«Τι θα υπήρχε σε έναν πλανήτη που κανείς δεν έχει ξαναδεί;»
ή:
«Αν σχεδίαζες το δικό σου φανταστικό ζώο, πώς θα ήταν;»
ή ακόμη:
«Τι θα γινόταν αν ένα σπίτι μπορούσε να πετάξει;»
Δεν έχει σημασία πόσο παράξενη είναι η ιδέα. Αυτό είναι το νόημα.
Πρέπει οι γονείς να διορθώνουν τις ζωγραφιές των παιδιών;
Συνήθως όχι.
Αν ένα παιδί ζωγραφίσει ένα μοβ δέντρο ή έναν άνθρωπο με τεράστια χέρια, δεν χρειάζεται να του εξηγήσουμε πώς «πρέπει» να είναι.
Μια πιο ενδιαφέρουσα αντίδραση είναι:
«Πες μου για αυτό που έφτιαξες.»
Με αυτόν τον τρόπο δεν αξιολογούμε το αποτέλεσμα αλλά δείχνουμε ενδιαφέρον για την ιδέα του παιδιού.
Αυτό βοηθά ώστε η δημιουργία να παραμένει προσωπική έκφραση και όχι προσπάθεια να πάρει την «σωστή απάντηση» από τον ενήλικα.
Χρειάζεται το παιδί να είναι «καλό στη ζωγραφική»;
Όχι.
Η καλλιτεχνική δραστηριότητα δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζεται σαν μάθημα με βαθμό.
Ένα παιδί μπορεί να αγαπά τον πηλό αλλά όχι τη ζωγραφική. Ένα άλλο μπορεί να προτιμά τη μουσική ή το θεατρικό παιχνίδι.
Ο στόχος δεν είναι να γίνει καλλιτέχνης.
Ο στόχος είναι να έχει ευκαιρίες να δημιουργεί.
Τι υλικά αξίζει να έχουμε στο σπίτι;
Δεν χρειάζεται μεγάλο κόστος.
Ένα βασικό κουτί μπορεί να έχει:
- λευκά και χρωματιστά χαρτιά
- μαρκαδόρους
- κηρομπογιές
- παιδικό ψαλίδι
- κόλλα
- αυτοκόλλητα
- πλαστελίνη
- νερομπογιές
- χαρτόνια
Στη συνέχεια μπορείτε να χρησιμοποιείτε και υλικά που διαφορετικά θα πετούσατε, όπως κουτιά, ρολά χαρτιού, κορδέλες ή καθαρά καπάκια.
Για μικρότερες ηλικίες χρειάζεται φυσικά πάντα έλεγχος των υλικών και επίβλεψη ώστε να αποφεύγονται μικρά αντικείμενα ή οτιδήποτε δεν είναι κατάλληλο για την ηλικία του παιδιού.
Πώς ενθαρρύνουμε τη δημιουργικότητα χωρίς πίεση
Το πιο χρήσιμο που μπορεί να κάνει ο γονιός δεν είναι να οργανώνει συνεχώς δραστηριότητες.
Είναι να αφήνει χώρο για πρωτοβουλία.
Αν το παιδί χρησιμοποιήσει ένα υλικό με διαφορετικό τρόπο από αυτόν που είχαμε φανταστεί, δεν σημαίνει ότι κάνει λάθος.
Μερικές φορές η καλύτερη δραστηριότητα ξεκινά όταν το παιδί αλλάζει εντελώς το αρχικό σχέδιο.
Και όταν ολοκληρώσει κάτι, αντί για ένα γενικό «μπράβο, πολύ ωραίο», μπορούμε να πούμε κάτι συγκεκριμένο:
«Βλέπω ότι χρησιμοποίησες πολλά διαφορετικά χρώματα.»
ή:
«Πώς σκέφτηκες να το φτιάξεις έτσι;»
Έτσι η συζήτηση επικεντρώνεται στη διαδικασία και στη σκέψη του παιδιού.
Καλλιτεχνικές δραστηριότητες και οικογενειακός χρόνος
Οι δημιουργικές δραστηριότητες μπορούν επίσης να γίνουν ένας απλός τρόπος να περάσει η οικογένεια χρόνο μαζί.
Δεν χρειάζεται ο γονιός να αναλάβει τον ρόλο του δασκάλου.
Μπορεί να καθίσει δίπλα στο παιδί και να φτιάξει κι εκείνος κάτι.
Ένα οικογενειακό κολάζ, μια κατασκευή για κάποια γιορτή ή ένα παραμύθι που δημιουργείτε όλοι μαζί μπορεί να είναι πολύ πιο ενδιαφέρον για το παιδί από μια δραστηριότητα όπου απλώς ακολουθεί οδηγίες.
Αν σας αρέσουν οι δραστηριότητες που συνδυάζουν δημιουργικότητα και αφήγηση, μπορείτε να δείτε και τα μικρά παραμύθια για παιδιά.
Πώς επιλέγουμε δραστηριότητα χωρίς να βαρεθεί το παιδί;
Δεν είναι απαραίτητο να οργανώνουμε κάθε φορά κάτι εντυπωσιακό.
Στην πραγματικότητα, πολλές φορές η υπερβολική προετοιμασία κουράζει περισσότερο τον γονιό παρά βοηθά το παιδί.
Μια καλή αρχή είναι να έχουμε τρεις επιλογές:
κάτι για ζωγραφική, κάτι για κατασκευή και κάτι για ελεύθερο παιχνίδι.
Το παιδί αποφασίζει.
Αυτό του δίνει αίσθηση επιλογής χωρίς να του παρουσιάζουμε είκοσι διαφορετικές δραστηριότητες ταυτόχρονα.
Καλλιτεχνικές δραστηριότητες: δεν έχει σημασία μόνο το αποτέλεσμα
Μια κατασκευή μπορεί να στραβώσει. Μια ζωγραφιά μπορεί να μείνει στη μέση. Το παιδί μπορεί να ξεκινήσει να φτιάχνει ένα αυτοκίνητο και τελικά να αποφασίσει ότι είναι διαστημόπλοιο.
Όλα αυτά είναι μέρος της διαδικασίας.
Η μεγαλύτερη αξία των καλλιτεχνικών δραστηριοτήτων βρίσκεται συχνά ακριβώς εκεί: στο ότι το παιδί δοκιμάζει, αλλάζει γνώμη, λερώνεται λίγο, ξαναρχίζει και τελικά δημιουργεί κάτι που είναι δικό του.
Για ακόμη περισσότερες ιδέες μπορείτε να επισκεφθείτε τη θεματική ενότητα Δραστηριότητες & Δημιουργικότητα.
Συχνές ερωτήσεις
Ποιες είναι οι καλύτερες καλλιτεχνικές δραστηριότητες για μικρά παιδιά;
Ζωγραφική με κηρομπογιές, δαχτυλομπογιές, πλαστελίνη, μεγάλα αυτοκόλλητα και απλά κολάζ είναι εύκολες επιλογές. Τα υλικά πρέπει πάντα να είναι κατάλληλα για την ηλικία του παιδιού.
Τι δημιουργικές δραστηριότητες μπορώ να κάνω χωρίς να αγοράσω υλικά;
Χαρτόκουτα, ρολά χαρτιού, παλιά περιοδικά, φύλλα και άλλα ασφαλή υλικά που υπάρχουν ήδη στο σπίτι μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε πολλές κατασκευές.
Πόση ώρα πρέπει να διαρκεί μια δημιουργική δραστηριότητα;
Δεν υπάρχει συγκεκριμένη διάρκεια. Ένα μικρό παιδί μπορεί να ασχοληθεί για λίγα λεπτά, ενώ ένα μεγαλύτερο μπορεί να μείνει συγκεντρωμένο πολύ περισσότερο. Δεν χρειάζεται να πιέζεται το παιδί να ολοκληρώσει κάτι επειδή είχε σχεδιαστεί για περισσότερη ώρα.
Είναι καλύτερα να δείχνουμε στο παιδί ακριβώς τι πρέπει να φτιάξει;
Όχι πάντα. Οι δραστηριότητες με οδηγίες έχουν τη θέση τους, αλλά ο ελεύθερος πειραματισμός επιτρέπει στο παιδί να χρησιμοποιήσει περισσότερο τη φαντασία του.
Τι γίνεται αν το παιδί δεν ενδιαφέρεται για ζωγραφική;
Δεν υπάρχει πρόβλημα. Μπορεί να προτιμά μουσική, θεατρικό παιχνίδι, κατασκευές, πηλό, χορό ή δημιουργία ιστοριών. Η δημιουργικότητα δεν εκφράζεται με έναν μόνο τρόπο.
