Μετά τη γέννα, η πρώτη κολπική αιμορραγία δεν είναι περίοδος. Πρόκειται συνήθως για τα λόχεια, δηλαδή τις εκκρίσεις με τις οποίες η μήτρα αποβάλλει αίμα και ιστούς καθώς επανέρχεται σταδιακά. Η πραγματική περίοδος μετά τον τοκετό μπορεί να εμφανιστεί λίγες εβδομάδες αργότερα ή να καθυστερήσει για πολλούς μήνες, ιδιαίτερα όταν ο θηλασμός είναι αποκλειστικός και συχνός.
Δεν υπάρχει μία ημερομηνία που να θεωρείται σωστή για όλες. Το πότε θα επανέλθει ο κύκλος επηρεάζεται κυρίως από τις ορμονικές μεταβολές και τον τρόπο σίτισης του μωρού, ενώ σημαντικές αποκλίσεις από μητέρα σε μητέρα μπορεί να είναι φυσιολογικές.
Πότε έρχεται η πρώτη περίοδος μετά τη γέννα;
Αν δεν θηλάζεις ή αν συνδυάζεις θηλασμό και ξένο γάλα, η περίοδος μπορεί να επιστρέψει ακόμη και περίπου 5–6 εβδομάδες μετά τον τοκετό. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα συμβεί τόσο νωρίς σε όλες τις γυναίκες· σε ορισμένες χρειάζεται περισσότερο χρόνο.
Με τον αποκλειστικό θηλασμό, ιδιαίτερα όταν το μωρό θηλάζει συχνά και τη νύχτα, η περίοδος μπορεί να απουσιάζει για αρκετούς μήνες. Συχνά επανεμφανίζεται όταν αραιώνουν τα γεύματα, διακόπτονται οι νυχτερινοί θηλασμοί ή εισάγεται συμπλήρωμα και αργότερα στερεά τροφή. Μπορεί, ωστόσο, να επιστρέψει ενώ η μητέρα συνεχίζει να θηλάζει κανονικά.
Σύμφωνα με το NHS, είναι δύσκολο να προβλεφθεί η ακριβής στιγμή, καθώς κάθε οργανισμός ανταποκρίνεται διαφορετικά. Η χρονική απόκλιση από μόνη της δεν δείχνει απαραίτητα ότι υπάρχει πρόβλημα.
Γιατί ο θηλασμός καθυστερεί την περίοδο;
Η συχνή διέγερση του μαστού συνδέεται με αυξημένη παραγωγή προλακτίνης, της ορμόνης που υποστηρίζει την παραγωγή γάλακτος. Παράλληλα, μπορεί να περιορίζει τα ορμονικά σήματα που είναι απαραίτητα για την ωορρηξία. Αυτή η φυσιολογική απουσία περιόδου ονομάζεται αμηνόρροια γαλουχίας.
Η επίδραση δεν εξαρτάται απλώς από το αν μια μητέρα δηλώνει ότι θηλάζει. Μεγαλύτερο ρόλο παίζουν:
- η συχνότητα των θηλασμών μέσα στο 24ωρο,
- η διατήρηση των νυχτερινών γευμάτων,
- τα μεγάλα ή μικρά διαστήματα ανάμεσα στα γεύματα,
- η χορήγηση φόρμουλας ή άλλων τροφών,
- η ηλικία του μωρού.
Καθώς αλλάζει το πρόγραμμα σίτισης, μειώνεται συνήθως και η ανασταλτική επίδραση στη λειτουργία των ωοθηκών. Αν βρίσκεσαι ακόμη στις πρώτες εβδομάδες, μπορείς να διαβάσεις περισσότερα για τη διάρκεια και τη συχνότητα του θηλασμού ενός νεογέννητου.
Λόχεια ή πρώτη περίοδος;
Τα λόχεια αρχίζουν αμέσως μετά τον τοκετό. Στην αρχή είναι συνήθως κόκκινα και πιο έντονα, ενώ στη συνέχεια μειώνονται και αποκτούν καφέ, ροζ ή κιτρινωπή απόχρωση. Μπορεί να διαρκέσουν αρκετές εβδομάδες, κάποιες φορές έως περίπου 6–8 εβδομάδες.
| Χαρακτηριστικό | Λόχεια | Πρώτη περίοδος |
|---|---|---|
| Πότε αρχίζουν | Αμέσως μετά τη γέννα | Μετά την επανεκκίνηση του κύκλου |
| Πορεία | Σταδιακά μειώνονται και αλλάζουν χρώμα | Μοιάζει περισσότερο με εμμηνορρυσιακή αιμορραγία |
| Σχέση με θηλασμό | Η ροή μπορεί προσωρινά να αυξάνεται κατά τον θηλασμό λόγω συσπάσεων της μήτρας | Ο συχνός θηλασμός μπορεί να καθυστερεί την εμφάνισή της |
Αν μια αιμορραγία είχε σχεδόν σταματήσει και επιστρέψει, δεν είναι πάντα εύκολο να διαπιστωθεί στο σπίτι αν πρόκειται για περίοδο ή για μεταβολή των λοχείων. Η συνολική εικόνα, το διάστημα από τον τοκετό, η ποσότητα και τυχόν άλλα συμπτώματα βοηθούν τον γιατρό ή τη μαία να την αξιολογήσει. Για τη γενικότερη αποκατάσταση μπορείς να συμβουλευτείς τον οδηγό για τις πρώτες εβδομάδες της λοχείας.
Πώς μπορεί να είναι οι πρώτοι κύκλοι;
Η πρώτη περίοδος δεν είναι απαραίτητο να μοιάζει με εκείνες πριν από την εγκυμοσύνη. Η ροή μπορεί να είναι εντονότερη ή ελαφρύτερη, η διάρκεια διαφορετική και οι κύκλοι αρχικά ακανόνιστοι. Μερικές γυναίκες παρατηρούν περισσότερες κράμπες, ενώ άλλες λιγότερες.
Ένα μεμονωμένο διαφορετικό επεισόδιο αιμορραγίας δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο κύκλος έχει σταθεροποιηθεί. Η καταγραφή της ημερομηνίας, της διάρκειας και της ροής μπορεί να βοηθήσει στη συζήτηση με τον γυναικολόγο, ιδιαίτερα αν η αιμορραγία επαναλαμβάνεται σε ασυνήθιστα μικρά διαστήματα ή δυσκολεύει την καθημερινότητα.
Αλλάζει ο θηλασμός όταν επιστρέφει η περίοδος;
Η επιστροφή της περιόδου δεν αποτελεί λόγο διακοπής του θηλασμού και δεν κάνει το μητρικό γάλα ακατάλληλο. Ορισμένες μητέρες αναφέρουν προσωρινή ευαισθησία στις θηλές, ανησυχία του μωρού στο στήθος ή μια μικρή, παροδική μεταβολή στην παραγωγή γύρω από την ωορρηξία ή την περίοδο. Αυτές οι αλλαγές δεν συμβαίνουν σε όλες και τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα είναι περιορισμένα.
Συνήθως βοηθά να συνεχίζεις να προσφέρεις το στήθος ανάλογα με τα σημάδια πείνας, χωρίς να βγάζεις συμπεράσματα από το πόσο γεμάτοι φαίνονται οι μαστοί ή από μία μόνο άντληση. Αν έχεις επίμονη ανησυχία για την πρόσληψη γάλακτος, αξιολόγησε μαζί με παιδίατρο ή πιστοποιημένο σύμβουλο γαλουχίας τις βρεγμένες πάνες, την αύξηση βάρους και την αποτελεσματικότητα του θηλασμού. Χρήσιμη είναι επίσης η ενημέρωση για το πόση ώρα θηλάζει συνήθως ένα μωρό ενός μηνός, χωρίς να αντιμετωπίζεται η διάρκεια ως απόλυτος κανόνας.
Μπορείς να μείνεις έγκυος πριν επιστρέψει η περίοδος;
Ναι. Η ωορρηξία προηγείται της περιόδου, επομένως η πρώτη ωορρηξία μετά τη γέννα μπορεί να συμβεί χωρίς να έχει προηγηθεί προειδοποιητική αιμορραγία. Το NHS επισημαίνει ότι μια νέα εγκυμοσύνη είναι δυνατή ήδη από τις 3 εβδομάδες μετά τον τοκετό, ακόμη και αν η μητέρα θηλάζει και δεν έχει δει περίοδο.
Ο θηλασμός μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως προσωρινή μέθοδος αντισύλληψης μόνο στο πλαίσιο της μεθόδου LAM. Σύμφωνα με τα κριτήρια του CDC, πρέπει να ισχύουν ταυτόχρονα και οι τρεις προϋποθέσεις:
- Δεν έχει επιστρέψει η έμμηνος ρύση.
- Το μωρό είναι μικρότερο των 6 μηνών.
- Ο θηλασμός είναι πλήρης ή σχεδόν πλήρης, χωρίς διαστήματα μεγαλύτερα από περίπου 4 ώρες την ημέρα και 6 ώρες τη νύχτα.
Αν χαθεί έστω μία προϋπόθεση, χρειάζεται άλλη μέθοδος αντισύλληψης εφόσον δεν επιθυμείς εγκυμοσύνη. Η άντληση δεν έχει μελετηθεί τόσο καλά ως προς την αποτελεσματικότητα της LAM, ενώ η μέθοδος δεν προστατεύει από σεξουαλικώς μεταδιδόμενες λοιμώξεις. Οι κατάλληλες επιλογές μετά τη γέννα πρέπει να συζητούνται εξατομικευμένα με γυναικολόγο ή μαία. Περισσότερες πληροφορίες παρέχει και το ACOG για την αντισύλληψη μετά τον τοκετό.
Πότε χρειάζεται να μιλήσεις με γιατρό;
Επικοινώνησε με γυναικολόγο ή μαία αν δεν είσαι βέβαιη αν η αιμορραγία είναι περίοδος, αν οι κύκλοι παραμένουν πολύ ακανόνιστοι ή αν δεν θηλάζεις και η περίοδος καθυστερεί για αρκετούς μήνες. Αν υπήρξε σεξουαλική επαφή χωρίς αντισύλληψη, ένα τεστ εγκυμοσύνης μπορεί να είναι απαραίτητο, σύμφωνα με τις οδηγίες επαγγελματία υγείας.
Ζήτησε άμεσα ιατρική βοήθεια αν εμφανιστούν:
- ξαφνική ή πολύ έντονη αιμορραγία,
- μεγάλοι ή επαναλαμβανόμενοι θρόμβοι,
- ζάλη, τάση λιποθυμίας, έντονη αδυναμία ή ταχυκαρδία,
- πυρετός, ρίγος ή αυξανόμενος πόνος χαμηλά στην κοιλιά,
- κολπικές εκκρίσεις με ασυνήθιστα δυσάρεστη οσμή.
Αυτά τα σημάδια δεν πρέπει να θεωρούνται απλώς «βαριά περίοδος», ιδιαίτερα κατά τις πρώτες εβδομάδες της λοχείας.
Συχνές ερωτήσεις
Η καισαρική επηρεάζει το πότε θα επιστρέψει η περίοδος;
Το χρονοδιάγραμμα συνδέεται κυρίως με την ορμονική επαναφορά και τον θηλασμό, όχι μόνο με τον τρόπο του τοκετού. Η ανάρρωση μετά από καισαρική, βέβαια, έχει τις δικές της ανάγκες παρακολούθησης.
Πρέπει να σταματήσω τον θηλασμό για να επανέλθει ο κύκλος;
Όχι. Η περίοδος μπορεί να επιστρέψει ενώ συνεχίζεις να θηλάζεις. Αν προσπαθείς να συλλάβεις και ο κύκλος δεν έχει επανέλθει, συζήτησε με γυναικολόγο πριν αλλάξεις το πρόγραμμα θηλασμού.
Μια μικρή αιμορραγία σημαίνει ότι έπαψε να ισχύει η LAM;
Κάθε νέα αιμορραγία μετά την περίοδο της λοχείας χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση. Επειδή μπορεί να σηματοδοτεί επιστροφή της γονιμότητας, μη βασίζεσαι πλέον αποκλειστικά στον θηλασμό χωρίς συμβουλή επαγγελματία υγείας.
Η επιστροφή της περιόδου είναι μία ακόμη φάση της ορμονικής προσαρμογής μετά τη γέννα. Δεν υπάρχει λόγος σύγκρισης με άλλες μητέρες: άλλος κύκλος επανέρχεται γρήγορα και άλλος πολύ αργότερα. Αυτό που έχει σημασία είναι να γνωρίζεις τη διαφορά από τα λόχεια, να μη θεωρείς την απουσία περιόδου εγγυημένη αντισύλληψη και να ζητάς αξιολόγηση όταν η αιμορραγία ή τα συνοδά συμπτώματα σε ανησυχούν.