Στους 3 μήνες, πολλές οικογένειες αισθάνονται ότι αρχίζουν να γνωρίζουν καλύτερα το μωρό τους. Το βλέμμα του μένει περισσότερο στο πρόσωπό σας, το χαμόγελό του γίνεται πιο κοινωνικό και οι μικροί ήχοι που βγάζει μοιάζουν ήδη με την αρχή μιας συζήτησης. Παράλληλα, όμως, το τάισμα και ο ύπνος μπορεί να παραμένουν απρόβλεπτα.
Δεν υπάρχει μία εικόνα που να περιγράφει κάθε μωρό 3 μηνών. Τα αναπτυξιακά ορόσημα είναι χρήσιμα για την παρακολούθηση της εξέλιξης, όχι για σύγκριση ανάμεσα στα βρέφη. Ιδιαίτερα σε αυτή την ηλικία, έχει σημασία να κοιτάζουμε τη συνολική πορεία και όχι αν μια δεξιότητα εμφανίστηκε σε μια συγκεκριμένη ημέρα.
Τι μπορεί να κάνει ένα μωρό 3 μηνών;
Ο τρίτος μήνας βρίσκεται ανάμεσα στις επίσημες αναπτυξιακές λίστες των 2 και 4 μηνών. Επομένως, αρκετές δεξιότητες του τέταρτου μήνα μπορεί τώρα να αρχίζουν να εμφανίζονται, αλλά δεν είναι απαραίτητο να έχουν κατακτηθεί πλήρως.
Σύμφωνα με τα αναπτυξιακά ορόσημα του CDC, μέχρι το τέλος του τέταρτου μήνα τα περισσότερα βρέφη έχουν προχωρήσει σε δεξιότητες όπως το πιο σταθερό κράτημα του κεφαλιού, η ανταπόκριση με ήχους και η μεταφορά των χεριών στο στόμα. Στους 3 μήνες μπορεί να παρατηρείτε ότι το μωρό:
- χαμογελά όταν σας βλέπει ή όταν του μιλάτε,
- κάνει φωνούλες διαφορετικές από το κλάμα και «απαντά» στη φωνή σας,
- παρακολουθεί ένα πρόσωπο ή ένα αντικείμενο που κινείται αργά,
- δείχνει ενδιαφέρον για τα χέρια του και τα φέρνει προς το στόμα,
- ανοίγει συχνότερα τις παλάμες του,
- σηκώνει καλύτερα το κεφάλι όταν βρίσκεται μπρούμυτα και ξύπνιο,
- κινεί ενεργά και τις δύο πλευρές του σώματος.
Ο έλεγχος της κεφαλής βελτιώνεται αισθητά, αλλά μπορεί να μην είναι ακόμη σταθερός σε κάθε θέση. Συνεχίστε να στηρίζετε κεφάλι και αυχένα όταν σηκώνετε ή μεταφέρετε το μωρό. Για μια ευρύτερη εικόνα της εξέλιξής του, δείτε την ανάπτυξη του μωρού ανά μήνα.
Βάρος και σωματική ανάπτυξη
Δεν υπάρχει ένα «σωστό» βάρος για όλα τα μωρά 3 μηνών. Η αξιολόγηση βασίζεται στην καμπύλη ανάπτυξης, στο μήκος, στην περίμετρο κεφαλής, στο φύλο, στην ηλικία κύησης κατά τη γέννηση και στη μέχρι τώρα πορεία του παιδιού. Μια μεμονωμένη μέτρηση έχει μικρότερη αξία από τη σταθερή εξέλιξη σε διαδοχικές επισκέψεις.
Ο παιδίατρος καταγράφει τις μετρήσεις στις κατάλληλες καμπύλες και εξετάζει αν το βρέφος ακολουθεί τη δική του αναπτυξιακή τροχιά. Περισσότερα για το τι σημαίνουν αυτές οι αλλαγές θα βρείτε στον οδηγό για τη σωματική ανάπτυξη του βρέφους κατά τον πρώτο χρόνο.
Αν το μωρό γεννήθηκε πρόωρα, ο παιδίατρος μπορεί να χρησιμοποιεί τη διορθωμένη ηλικία κατά την εκτίμηση των δεξιοτήτων του. Ένα βρέφος που γεννήθηκε, για παράδειγμα, αρκετές εβδομάδες νωρίτερα δεν είναι δίκαιο να συγκρίνεται αναπτυξιακά μόνο με βάση την ημερολογιακή του ηλικία.
Πόσο γάλα πίνει ένα μωρό 3 μηνών;
Σε αυτή την ηλικία, η διατροφή αποτελείται από μητρικό γάλα ή κατάλληλο βρεφικό γάλα. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει αποκλειστικό θηλασμό για τους πρώτους έξι μήνες, όταν αυτό είναι εφικτό. Αν το μωρό τρέφεται με φόρμουλα ή με συνδυασμό μητρικού και βρεφικού γάλακτος, ακολουθούνται οι οδηγίες του παιδιάτρου και της συσκευασίας για ασφαλή παρασκευή.
Δεν υπάρχει ποσότητα ανά γεύμα που να ταιριάζει σε κάθε βρέφος. Οι ανάγκες επηρεάζονται από το βάρος, τον ρυθμό ανάπτυξης, τη συχνότητα των γευμάτων και το αν το μωρό θηλάζει ή πίνει από μπιμπερό. Ακόμη και στο ίδιο παιδί, ένα γεύμα μπορεί να είναι μεγαλύτερο και το επόμενο μικρότερο.
Σημάδια πείνας και κορεσμού
Είναι προτιμότερο να ανταποκρίνεστε στα πρώιμα σημάδια πείνας αντί να περιμένετε το έντονο κλάμα. Το μωρό μπορεί να φέρνει τα χέρια στο στόμα, να γυρίζει το κεφάλι αναζητώντας στήθος ή μπιμπερό, να ανοιγοκλείνει το στόμα ή να γίνεται ανήσυχο.
Όταν χορτάσει, συνήθως χαλαρώνει, επιβραδύνει το πιπίλισμα, κλείνει το στόμα ή στρέφει το κεφάλι. Δεν χρειάζεται να πιεστεί να αδειάσει το μπιμπερό. Η σταθερή αύξηση βάρους, η ζωηρή συμπεριφορά και οι τακτικές βρεγμένες πάνες αποτελούν πιο χρήσιμες ενδείξεις επαρκούς σίτισης από έναν μεμονωμένο αριθμό σε ml.
Νερό, αφεψήματα, χυμοί, δημητριακά στο μπιμπερό και στερεές τροφές δεν προσφέρονται σε ένα υγιές μωρό 3 μηνών, εκτός αν υπάρχει συγκεκριμένη ιατρική οδηγία.
Ύπνος στους 3 μήνες: υπάρχει πρόγραμμα;
Ο ύπνος εξακολουθεί να κατανέμεται σε πολλά διαστήματα μέσα στο εικοσιτετράωρο. Ορισμένα μωρά αρχίζουν να κάνουν ένα μεγαλύτερο συνεχόμενο διάστημα τη νύχτα, ενώ άλλα ξυπνούν συχνά για γάλα, επαφή ή παρηγοριά. Και οι δύο εικόνες μπορεί να είναι φυσιολογικές.
Μια απλή βραδινή ακολουθία, όπως χαμηλός φωτισμός, τάισμα, αλλαγή πάνας και ήρεμη αγκαλιά, βοηθά σταδιακά το μωρό να αναγνωρίζει τη μετάβαση προς τον ύπνο. Δεν χρειάζεται, όμως, να επιβληθεί αυστηρό ωράριο ούτε να παραλείπονται γεύματα χωρίς να έχει προηγηθεί συμβουλή παιδιάτρου, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν ζητήματα πρόσληψης βάρους ή προωρότητας.
Οι βασικοί κανόνες ασφαλούς ύπνου
Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής, στις οδηγίες ασφαλούς βρεφικού ύπνου, συστήνει:
- τοποθέτηση του μωρού ανάσκελα σε κάθε ύπνο, ημέρα και νύχτα,
- σταθερή, επίπεδη και μη επικλινή επιφάνεια,
- μόνο εφαρμοστό σεντόνι στο στρώμα, χωρίς μαξιλάρια, κουβέρτες, πάντα κούνιας, λούτρινα ή φωλιές,
- ύπνο στο ίδιο δωμάτιο με τους γονείς, αλλά σε ξεχωριστή επιφάνεια, τουλάχιστον κατά τους πρώτους έξι μήνες,
- μεταφορά από κάθισμα αυτοκινήτου, ρηλάξ ή κούνια δραστηριοτήτων σε ασφαλή επίπεδη επιφάνεια, αν το μωρό αποκοιμηθεί εκεί.
Αν χρησιμοποιείτε φάσκιωμα, πρέπει να διακοπεί μόλις εμφανιστούν προσπάθειες περιστροφής. Τα βαρυτικά φασκιώματα και τα προϊόντα που συγκρατούν το μωρό σε συγκεκριμένη θέση δεν θεωρούνται ασφαλή.
Παιχνίδι και επικοινωνία χωρίς υπερδιέγερση
Το καλύτερο «παιχνίδι» στους 3 μήνες παραμένει η αλληλεπίδραση. Μιλήστε στο μωρό, περιμένετε να βγάλει έναν ήχο και απαντήστε του. Χαμογελάστε, τραγουδήστε, διαβάστε λίγες προτάσεις και αφήστε το να παρακολουθήσει αργά ένα ασφαλές, πολύχρωμο αντικείμενο. Αυτές οι απλές ανταλλαγές ενισχύουν τα πρώτα σημάδια επικοινωνίας του βρέφους.
Το παιχνίδι μπρούμυτα γίνεται μόνο όταν το μωρό είναι ξύπνιο και με συνεχή επίβλεψη. Προτιμήστε σύντομα, επαναλαμβανόμενα διαστήματα και αυξήστε τα σταδιακά, ανάλογα με την ανοχή του. Αν δυσανασχετεί, μπορείτε αρχικά να το βάλετε μπρούμυτα πάνω στο στήθος σας. Σταματήστε όταν δείχνει κουρασμένο, γυρίζει το πρόσωπο αλλού, χασμουριέται ή κλαίει.
Πότε χρειάζεται να μιλήσετε με τον παιδίατρο;
Επικοινωνήστε με τον παιδίατρο αν το μωρό χάσει μια δεξιότητα που είχε ήδη αποκτήσει ή αν σας ανησυχεί η συνολική του εξέλιξη. Συζήτηση χρειάζεται επίσης όταν δεν αντιδρά σε δυνατούς ήχους, δεν κοιτάζει πρόσωπα ή κινούμενα αντικείμενα, κινεί εμφανώς λιγότερο τη μία πλευρά, φαίνεται υπερβολικά άκαμπτο ή χαλαρό ή δυσκολεύεται σταθερά να σηκώσει το κεφάλι όταν είναι μπρούμυτα.
Άμεση ιατρική εκτίμηση απαιτούν η δυσκολία στην αναπνοή, η ασυνήθιστη υπνηλία ή μειωμένη ανταπόκριση, οι επαναλαμβανόμενοι ορμητικοί ή πράσινοι εμετοί, η άρνηση πολλών διαδοχικών γευμάτων, αισθητά λιγότερες βρεγμένες πάνες ή ο πυρετός σε τόσο μικρό βρέφος. Αν το παιδί δεν έχει ακόμη συμπληρώσει τους 3 μήνες, θερμοκρασία 38°C ή υψηλότερη χρειάζεται επείγουσα επικοινωνία με επαγγελματία υγείας.
Τα ορόσημα δεν αποτελούν διάγνωση. Αν κάτι σας προβληματίζει, δεν χρειάζεται να περιμένετε την επόμενη προγραμματισμένη επίσκεψη: η έγκαιρη συζήτηση με τον παιδίατρο προσφέρει ασφαλέστερη και πιο εξατομικευμένη καθοδήγηση.
Συχνές ερωτήσεις
Πρέπει ένα μωρό 3 μηνών να κρατά εντελώς σταθερό το κεφάλι του;
Όχι απαραίτητα. Ο έλεγχος βελτιώνεται αυτή την περίοδο, αλλά το σταθερό κράτημα χωρίς υποστήριξη αποτελεί δεξιότητα που συχνά εδραιώνεται προς τον τέταρτο μήνα. Μέχρι τότε συνεχίζετε να στηρίζετε κεφάλι και αυχένα.
Είναι φυσιολογικό να ξυπνά ακόμη τη νύχτα;
Ναι. Αν και κάποια βρέφη κοιμούνται για μεγαλύτερα διαστήματα, πολλά εξακολουθούν να ξυπνούν αρκετές φορές. Το νυχτερινό ξύπνημα από μόνο του δεν σημαίνει ότι υπάρχει πρόβλημα ύπνου.
Μπορεί να ξεκινήσει στερεές τροφές;
Όχι σε αυτή την ηλικία, εκτός αν υπάρχει ειδική ιατρική οδηγία. Οι συμπληρωματικές τροφές συνήθως εισάγονται περίπου στους 6 μήνες και όχι πριν από τους 4.
Πότε αναμένεται το πρώτο δυνατό γέλιο;
Μπορεί να ακούσετε μικρά γελάκια μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Η ακριβής στιγμή διαφέρει και ένα μωρό 3 μηνών δεν χρειάζεται να γελά δυνατά για να θεωρείται ότι εξελίσσεται φυσιολογικά.